Haber Merkezi/Viyana

Avusturya gastronomi sektöründe uzun süredir devam eden kalifiye eleman sıkıntısı (Fachkräftemangel) tartışmaları sürerken, Viyana İş ve Sosyal Mahkemesi (Arbeits- und Sozialgericht) usulsüz personel politikalarına karşı işçi lehine emsal niteliğinde bir karara imza attı. Viyana İşçi Odası’nın (AK Wien) hukuki desteğiyle yargıya taşınan süreçte mahkeme, işverenin yasal ihbar sürelerini ve prosedürleri çiğnediğine hükmederek haksız yere işten çıkarılan bir kadın aşçıya toplam 8.900 Euro brüt tazminat ödenmesini karara bağladı.

Sözleşme Değişikliği ve Usulsüz Fesih Süreci

Dava dosyasına yansıyan bilgilere göre, ilgili çalışan söz konusu işletmede toplam on ay boyunca görev yaptı. İlk üç ay haftalık 20 saatlik yarı zamanlı (Teilzeit) sözleşmeyle aylık brüt 955 Euro karşılığında çalışan aşçının sözleşmesi, performans memnuniyeti doğrultusunda işverenle varılan mutabakat neticesinde tam zamanlıya (Vollzeit) dönüştürüldü. Tam zamanlı statüyle birlikte çalışanın aylık brüt maaşı 1.950 Euro olarak güncellendi.

Ancak bu değişiklikten altı ay sonra işveren, çalışanı öncelikle karşılıklı fesih (einvernehmliche Auflösung) sözleşmesini imzalamaya zorladı. İşçinin bu talebi reddetmesi üzerine işveren, “hizmet planı değişikliklerinde yetersiz esneklik” gerekçesini öne sürerek “derhal geçerli olmak üzere fesih” (Kündigung mit sofortiger Wirkung) yoluna gitti.

Mahkeme Kararı: 8.900 Euro Brüt Tazminat

İş akdinin usulsüz şekilde sonlandırılmasının ardından açılan davada mahkeme, işverenin gerçekleştirdiği ani feshin yasal dayanağı olmadığına hükmetti. Ödenmeyen geriye dönük maaşlar, özel ödemeler (Sonderzahlungen), fesih tazminatı ve kullanılmayan izin haklarının karşılığı olarak çalışana toplam 8.900 Euro brüt tazminat ödenmesine karar verildi. İlk kısmi ödemelerin yapılmasının ardından AK Wien, çalışanın hak ettiği kalan net tutarı da eksiksiz alabilmesi için sürece aktif olarak destek vermeyi sürdürüyor.

AK Wien: “Sektör adil çalışma koşulları sunmak zorunda”

Kararın ardından sektördeki istihdam politikalarını değerlendiren AK Çalışma Hukuku Danışmanlığı Bölüm Başkanı Ludwig Dvořák şu resmi açıklamada bulundu:

“Derhal geçerli olan bir fesih işlemi, hukuken ancak iki tarafın karşılıklı mutabakatı ile yürürlüğe girebilir. İşveren tarafından tek taraflı yapılan olağan fesihlerde yasal ihbar sürelerine (Kündigungsfrist) uyulması ve bu süreçte maaş ödemelerinin eksiksiz yapılması zorunludur. Gastronomi sektöründe sıkça gözlemlediğimiz öngörülemeyen çalışma saatleri ve ‘hire-and-fire’ (işe al-kapının önüne koy) modelleri, kalifiye iş gücünün sektörden uzaklaşmasındaki temel etkendir. Sektörün istihdam sorununu çözebilmesi, ancak adil çalışma koşulları ve sürdürülebilir ücret politikalarıyla mümkündür. Bu tür uygulamalar devam ettiği sürece, gastronomide kalifiye eleman sıkıntısının önüne geçilmesi mümkün olmayacaktır.”

Avusturya’da Usulsüz İşten Çıkarılma ile Karşılaştığınızda Ne Yapmalısınız?

Avusturya iş hukuku (Arbeitsrecht), çalışanları keyfi ve usulsüz işten çıkarmalara karşı ciddi mekanizmalarla korur. Eğer siz de benzer bir süreç yaşıyorsanız, şu adımları eksiksiz uygulamalısınız:

1. Hiçbir Belgeyi Aceleyle İmzalamayın: İşvereniniz sizi “Karşılıklı Fesih” (Einvernehmliche Auflösung) sözleşmesi imzalamaya zorluyorsa, bunu imzalamak zorunda değilsiniz. İmzalanan bu belge, birçok yasal haktan (ihbar tazminatı vb.) kendi rızanızla vazgeçtiğiniz anlamına gelebilir.
2. Sözlü Bildirimleri Yazılı Hale Getirin: Eğer işvereniniz sizi “Bugün itibariyle işe gelme” diyerek ani bir şekilde (Kündigung mit sofortiger Wirkung) kovuyorsa, bu durumun yasal gerekçesini yazılı olarak talep edin.
3. Delilleri Güvenceye Alın: Hizmet planlarınızı (Dienstplan), çalıştığınız saatlerin dökümünü, işverenle aranızdaki WhatsApp mesajlarını veya e-postaları mutlaka saklayın.
4. Vakit Kaybetmeden AK ile İletişime Geçin: Hak ihlaline uğradığınızı düşündüğünüz an, üyesi olduğunuz Viyana İşçi Odası (Arbeiterkammer – AK Wien) ile iletişime geçerek ücretsiz hukuki danışmanlık randevusu alın. Unutmayın, yasal itiraz ve hak arama süreçlerinde belirli zaman aşımı süreleri (Frisiten) bulunmaktadır.

Editör Notu: Toplumsal Bir Yaraya Ayna Tutmak

Viyana İşçi Odası’nın (AK) gündeme getirdiği bu dosya, ne yazık ki Avusturya genelinde ve özellikle kendi toplumumuza ait bazı işletmelerde de sıkça karşılaştığımız kronik bir sorunu yeniden gözler önüne seriyor. Avusturya’ya yeni göç etmiş, henüz sistemi, dili ve yasal haklarını tam olarak bilmeyen Türk çalışanlar, yine kendi toplumundan bazı işletmeciler tarafından benzer usulsüz uygulamalara ve esneklik baskılarına maruz bırakılabiliyor. Yaşanan hak ihlallerine karşı “yasal yolların karmaşık olduğu” veya “sonuç alınamayacağı” algısı, mağdurların sessiz kalmasına yol açıyor. Oysa Avusturya hukuku, statüsü veya çalışma süresi ne olursa olsun, tüm emekçilerin haklarını koruma altına almaktadır. Bilgisizlik veya çaresizlik, hiçbir hak gaspının gerekçesi olamaz.

Haber Merkezi / Viyana – Viyana İşçi Odası (AK) ile Ticaret Odası (WKW) arasındaki gerilim tırmanıyor. AK Başkanı Renate Anderl, Ticaret Odası’nın erkeklerin yarı zamanlı (Teilzeit) çalışma oranlarını hedef alan kampanyasını sert bir dille eleştirdi. Anderl, yarı zamanlı çalışmanın bir tercih değil, eğitim ve aile sorumlulukları gibi haklı gerekçeleri olduğunu vurgulayarak işçilerin haklarını korumaya kararlı

“Viyana’da Erkekler Keyfinden Değil, Eğitim İçin Yarı Zamanlı Çalışıyor”

Ticaret Odası’nın, yarı zamanlı çalışan erkeklerin “sosyal yardımlarla geçinip yan gelip yattığı” yönündeki imalarını reddeden Anderl, Viyana’daki tabloyu şu verilerle açıkladı:

• Viyana Ortalaması: Viyana’da erkeklerin yarı zamanlı çalışma oranı %19,2 ile Avusturya genelinin (%13,7) çok üzerinde.
• Temel Nedenler: Bu yüksek oranın arkasında yatan asıl sebep, erkeklerin eğitimlerini finanse etmek için çalışması veya çocuk bakımını partnerleriyle eşit şekilde paylaşmak istemeleri.

Sınıfsal Değil, Toplumsal Bir Durum

Anderl, yarı zamanlı çalışmanın sadece işçi mahallelerinde değil, Josefstadt ve Alsergrund gibi sosyo-ekonomik düzeyi yüksek bölgelerde de yaygın olduğunu hatırlatarak, bu çalışma biçiminin “toplumun merkezine” yerleştiğini ifade etti.

“Zoraki Yarı Zamanlılık” Sorunu

Haberdeki en çarpıcı noktalardan biri de isteksizce yarı zamanlı çalışanlar:

• Viyana’da erkeklerin %15’i, kadınların ise %9,5’i tam zamanlı iş bulamadığı için “zorunlu olarak” yarı zamanlı çalışıyor.
• Anderl, Ticaret Odası’nı samimiyetsizlikle suçlayarak; “Daha fazla tam zamanlı çalışma istiyorlarsa, düzenli ek mesai yapanlara çalışma saatlerini artırma hakkı (Rechtsanspruch auf Aufstockung) vermeliler,” dedi.

AK’nın 3 Temel Talebi ve Petisyon

İşçi Odası, “Eşit iş, eşit değerde olmalı” diyerek şu talepler için imza kampanyası başlattı:

1. Ek Mesaide İlk Saatten İtibaren Zam: Mevcut 3 aylık denkleştirme süresinin kaldırılması.
2. Zam Oranlarının Eşitlenmesi: Ek mesai zammının %25’ten %50’ye (tam zamanlı çalışanlarla aynı seviyeye) çıkarılması.
3. Çalışma Saatlerini Artırma Hakkı: Düzenli olarak fazla mesai yapan yarı zamanlı çalışana, kadrosunu büyütme hakkı tanınması.

Editör Notu:

Bu tartışma, modern iş dünyasında “geleneksel tam zamanlı çalışma” modelinin çatırdadığını gösteriyor. Ticaret Odası iş gücü açığı nedeniyle “daha fazla çalışma” baskısı kurarken, İşçi Odası “yaşam kalitesi ve adalet” vurgusu yapıyor. Haberin arka planında yatan asıl mesele, esnek çalışma modellerinin maliyetinin kimin omuzlarına yükleneceği kavgasıdır.