Haber Merkezi / Viyana

Avusturya’da devam eden Sosyal Yardım Reformu (Sozialhilfe-Reform) müzakereleri kapsamında Amnesty International Avusturya ve Avusturya Engelliler Konseyi (Österreichischer Behindertenrat), hükümete yönelik ortak bir bildiri yayınlayarak sert uyarılarda bulundu. Kuruluşlar, reformun engelli bireyler için bir kötüleşmeye yol açmaması gerektiğini belirterek, yoksulluğa karşı dayanıklı ve insan haklarına uygun bir düzenleme talep ediyor.

Yoksulluk Riski Beşte Biri Aştı

Statistik Austria’nın verilerine göre, Avusturya’da yaşayan engelli bireylerin beşte birinden fazlası halihazırda yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Amnesty International ve Engelliler Konseyi, bu durumun bir devlet ödevi olarak acilen iyileştirilmesi gerektiğini vurguluyor.

“Ebeveynlere Dava Açma” Skandalına Son Çağrısı

Mevcut sistemdeki en büyük hak ihlallerinden biri olarak, “kendi geçimini sağlayamaz” (selbsterhaltungsunfähig) olarak sınıflandırılan engelli bireylerin durumuna dikkat çekildi. Bu bireyler, reşit olmalarına rağmen sosyal yardıma erişebilmek için genellikle önce kendi anne ve babalarına karşı nafaka davası açmak zorunda bırakılıyor. Bu durum, yetişkin engelliler ile ebeveynleri arasında zoraki bir bağımlılık dinamiği yaratırken, yoksulluğun aile içinde kökleşmesine neden oluyor.

Amnesty International Avusturya Sosyal Adalet Uzmanı Ronya Alev konuya ilişkin şunları söyledi:

“Tüm insanlar, mümkün olduğunca kendi kaderini tayin edebileceği bir yaşam sürme şansına sahip olmalıdır. Engelli bireylerin kendi ebeveynlerini nafaka için dava etmek zorunda kalması bu durumu imkansız kılıyor. Mevcut tablo insan hakları açısından son derece sorunludur. Hükümet koalisyonu şimdi sosyal yardımı insan haklarına uygun şekilde yeniden tasarlama fırsatına sahiptir ve bu şansı mutlaka kullanmalıdır!”

Sosyal Güvenlikte Asgari Standart Talebi

Amnesty International Avusturya, sosyal yardımın yeniden yapılandırılması kapsamında asgari standartların geri getirilmesini istiyor. Organizasyon ayrıca, en son sosyal güvenlik ağının en iyi şekilde tasarlanabilmesi için uzmanların ve bizzat bu durumdan etkilenen engelli bireylerin müzakerelere geniş çaplı dahil edilmesini tavsiye ediyor.

Engelliler Konseyi: “Eşit ve Armutfest Düzenleme Şart”

Avusturya Engelliler Konseyi Başkan Yardımcısı Manuela Lanzinger, mevcut yoksulluk riskine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:

“Birçok engelli birey şu an yüksek yoksulluk riskiyle yaşıyor. Bir sosyal yardım reformunda bu durum daha da kötüleşmemeli; aksine engelli bireylerin sosyal güvencesi, Avusturya genelinde tek tip ve yoksulluğa karşı dayanıklı (armutsfest) bir düzenleme ile nihayet garanti altına alınmalıdır.”

Konsey, Avusturya’nın BM Engelli Hakları Sözleşmesi (UN-BRK) kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlattı. Sözleşmenin 28. maddesi, Avusturya’yı engelliler için uygun bir yaşam standardı ve sosyal koruma sağlamakla, yoksulluğa karşı etkili önlemler almakla yükümlü kılıyor.

Reform İçin Somut Çözüm Önerileri

Avusturya Engelliler Konseyi, hedeflere ulaşmak için şu net talepleri sıraladı:

• Ayrı İhtiyaç Topluluğu: Reşit engelli bireyler, başkalarıyla aynı evde yaşasalar bile ekonomik olarak “kendi başlarına bir ihtiyaç topluluğu” olarak kabul edilmelidir.
• Nafaka Zorunluluğuna İstisna: 25 yaşından büyük engelli bireyler, ailelerinden nafaka talep etme zorunluluğundan muaf tutulmalıdır.
• Varlık Muafiyeti: Sosyal yardıma erişim için gereken varlık muafiyet sınırı (Vermögensfreibetrag) artırılmalıdır.
• Yardımların Kesilmemesi: Artırılmış aile yardımı (erhöhte Familienbeihilfe) ve engelliliğe bağlı ek ihtiyaçları karşılayan diğer nakdi veya ayni yardımlar sosyal yardımdan mahsup edilmemelidir.
• Ek Ödenek Artışı: Engellilere yönelik sosyal yardım ek ödemeleri (Zuschlag), ihtiyaca uygun şekilde yükseltilmelidir.

Ortak Sonuç Bildirisi

Her iki kurumun ortak açıklamasında devletin asli görevi hatırlatıldı: “Bir engellilik durumu, aynı zamanda yoksulluk içinde bir yaşam anlamına gelmemelidir. Yoksulluğu hafifletmek ve engelli bireylerin kendi kararlarını verebildiği bir yaşam sürmelerini sağlamak devletin temel görevidir.”

Editör Notu: Sosyal Devletin “Onur” Sınavı

Avusturya gibi sosyal güvenlik sistemiyle dünyaya örnek teşkil eden bir ülkede, engelli bir bireyin en temel geçim desteğine ulaşabilmesi için kendi ailesini mahkemeye vermek zorunda bırakılması, modern hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayan bir paradokstur. Bu “nafaka davası” zorunluluğu, sadece bir bürokratik engel değil; bireyi kendi hayatı üzerinde söz sahibi olmaktan alıkoyan bir “bağımlılık sarmalıdır.”

Amnesty International ve Engelliler Konseyi’nin haklı çıkışında vurguladığı gibi; engellilik bir yoksulluk nedeni, sosyal yardım ise bir lütuf değildir. Sosyal yardım, toplumun her ferdinin, özellikle de dezavantajlı grupların, kimseye muhtaç kalmadan, onuruyla ve bağımsız bir şekilde yaşamasını garanti altına alan bir haktır. Hükümetin masadaki bu reformu, sadece rakamları değil, insan onurunu merkeze alarak “yoksulluğa dayanıklı” (armutsfest) bir hale getirmesi, Avusturya sosyal devletinin samimiyet sınavı olacaktır.

Unutulmamalıdır ki; bir toplumun gelişmişlik düzeyi, en güçlülerine değil, en kırılgan üyelerine sağladığı haklarla ölçülür.

Haber Merkezi / Viyana – Avusturya Halk Partisi (ÖVP) Genel Sekreteri Nico Marchetti, Amnesty International Avusturya Genel Müdürü Shoura Hashemi’nin bugün ‘Ö1-Morgenjournal’ programında yaptığı açıklamalara sert bir yanıt verdi. Marchetti, odağın mağdurlar yerine suçlulara kaydırılmasını “ahlaki bir yön kaybı” olarak nitelendirerek, şiddet uygulayanların Avusturya’da yardım veya anlayış bekleme hakkını yitirdiğini ifade etti.

“Avusturya Suçlular İçin Bir Toplama Kampı Değildir”

Marchetti yaptığı açıklamada, Shoura Hashemi’nin suç işleyenlerin refahı üzerine odaklanmasını şu sözlerle eleştirdi: “Ağır suçlular için, onların kurbanlarından daha fazla endişe duyanlar, ahlaki yönelimlerini kaybetmişlerdir. Birçoğu fiziksel bütünlük ve cinsel dokunulmazlık gibi temel hakları ihlal edilen mağdurlara odaklanmak yerine, Amnesty International Avusturya Genel Müdürü Shoura Hashemi, bu saldırılardan sorumlu olan ve mantıksal olarak sınır dışı edilen kişilerin iyiliği hakkında uzun uzun endişelerini dile getiriyor.”

Marchetti, yardım talebinin suistimal edilmesine karşı net bir duruş sergiledi: “Sözde şiddetten kaçtığını iddia edip sonra kendisi şiddet uygulayan bir ağır suçluya dönüşen herkes, her türlü yardım ve anlayış hakkını kaybetmiştir. Avusturya, dünyanın her yerinden gelen ve barışçıl bir şekilde bir arada yaşamaya muktedir olmayan şiddet yanlısı insanlar için bir toplama kampı değildir.”

“Suriye ve Afganistan’a Sınır Dışı Kararlılığı”

ÖVP’nin göç politikasının temel amacının Avusturya halkını korumak olduğunu belirten Marchetti, şu ifadeleri kullandı: “Göç politikamızla Avusturya’daki insanları koruyoruz, suç işleyen Suriyelileri ve Afganları değil. Sert ve adil bir iltica politikası, hüküm giymiş suçluların ve kalma hakkı olmayan kişilerin –Suriye ve Afganistan dahil– sınır dışı edilmesini gerektirir.”

İçişleri Bakanı Gerhard Karner’in çalışmalarını savunan Marchetti, “İçişleri Bakanı Gerhard Karner ve Halk Partisi, barışçıl davranmayan herkesin eylemlerinin sonuçlarına katlanmak zorunda olduğu katı ve bu sayede adil bir iltica politikasını savunmaktadır. İltica rakamları, kararlı iltica ve sınır dışı politikamız sayesinde uzun yılların en düşük seviyesindedir,” dedi.

FPÖ ve Kickl’e Sert Eleştiri

Marchetti, açıklamalarında sadece Amnesty International’ı değil, ana muhalefet partisi FPÖ’yü ve lideri Herbert Kickl’i de hedef aldı: “Mevcut iltica sistemindeki başarılar, İçişleri Bakanı Gerhard Karner’in sıkı çalışmasının sonucudur. Bugünün FPÖ lideri Herbert Kickl, İçişleri Bakanlığı’ndaki görev süresini polis atlarıyla ve Traiskirchen’e anlamsız tabelalar asmakla geçirmeyi tercih ederken, Bakan Karner zamanını anlamlı kullanmış ve Avusturya’da iltica sisteminde bir dönüm noktası (Asylwende) sağlamıştır.”

“Pragmatik Yaklaşım Vurgusu”

Marchetti, her iki kesimin de çözümün parçası olamayacağını belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Hem Amnesty International hem de FPÖ, her gün yeniden pragmatik ve geleceğe yönelik bir iltica politikası için kullanışsız olduklarını kanıtlıyorlar. Buna karşılık, Halk Partisi’nin pragmatik yaklaşımı katı ve dolayısıyla adil bir iltica sistemi sağlamakta ve ülkemiz vatandaşları için net bir katma değer yaratmaktadır.”

Haberle Alakalı Ek Bilgiler ve Bağlam:

• Ö1-Morgenjournal Tartışması: Shoura Hashemi, söz konusu radyo programında özellikle Suriye ve Afganistan gibi ülkelerin “güvenli” olarak sınıflandırılmasına ve buralara yapılan sınır dışıların insan hakları hukukuna aykırı olduğuna dair hukuki argümanlar sunmuştu. Marchetti’nin çıkışı bu hukuki tartışmaya “kamu güvenliği” odaklı bir siyasi yanıt niteliğindedir.
• Avusturya’da İltica Rakamları: 2026 yılı itibarıyla, Avrupa genelindeki göç baskısına rağmen Avusturya’nın sınır kontrolleri ve komşu ülkelerle yaptığı ikili anlaşmalar sayesinde başvuru sayılarında ciddi bir düşüş gözlemlenmektedir.
• Karner ve Kickl Rekabeti: Gerhard Karner dönemi, “caydırıcılık” ve “hızlı sınır dışı” üzerine kuruluyken; Kickl dönemi (2017-2019) daha çok sembolik adımlar ve siyasi söylemlerle hatırlanmaktadır.

Editör Notu:

ÖVP Genel Sekreteri Nico Marchetti’nin bu çıkışı, Avusturya siyasetinde yaklaşan seçim atmosferinin ve “güvenlik” odaklı söylemin dozunun arttığını gösteriyor. Marchetti’nin “toplama kampı” (Auffanglager) gibi tarihsel ve siyasi yükü ağır bir terimi kullanması, partinin sağ seçmen üzerindeki etkisini konsolide etme stratejisinin bir parçası olarak değerlendirilebilir.

Bu tartışma, temelde iki farklı bakış açısının çarpışmasıdır: Bir tarafta Amnesty International gibi kurumların savunduğu “evrensel insan hakları ve geri gönderme yasağı” (kişinin gideceği yerde işkence görme riski varsa sınır dışı edilemeyeceği ilkesi), diğer tarafta ise ÖVP’nin savunduğu “kamu güvenliği ve suçluya sıfır tolerans” yaklaşımı. Nico Marchetti, bu açıklamalarıyla “mağdur haklarını” önceliğe alırken; sığınmacı politikalarında tavizsiz, pragmatik ve sert bir hattı temsil ettiklerini bir kez daha ilan ediyor. Marchetti’nin bu çıkışı, özellikle son dönemde artan güvenlik kaygılarına yönelik partisi ÖVP’nin net duruşunu pekiştirme amacı taşıyor.