Mustafa İlhan / Viyana

Avusturya’nın köklü siyasi yapılarından Sosyal Demokrat Parti (SPÖ), Türkiye’de sivil toplum ve muhalefet odaklı yaşanan son gelişmeleri yakın markaja aldı. SPÖ Dış Politika Sözcüsü Petra Bayr tarafından yapılan resmi açıklamada, Türkiye’nin en büyük muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üyelerine ve seçilmiş milletvekillerine yönelik emniyet güçlerinin sert müdahaleleri ile muhalif sivil/siyasi aktörler üzerindeki yargı baskısı ciddi bir eleştiri yağmuruna tutuldu. Viyana merkezli yapılan bu diplomatik ve siyasi çıkış, Avusturya kamuoyunda Türkiye’deki demokratik kurumlara yönelik duyulan kurumsal endişelerin en net ifadelerinden biri olarak kayda geçti.

Muhalefete Yönelik Müdahaleler ve Şiddet İddiaları: “Büyük Bir Endişe Kaynağı”

SPÖ Dış Politika Sözcüsü Petra Bayr, Türkiye’deki ana muhalefet partisi ekseninde yaşanan son olayların ve sivil protestolara yönelik emniyet tedbirlerinin kabul edilemez bir boyuta ulaştığını savundu. Sahadan gelen raporların kaygı verici olduğunu belirten Bayr, şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin en büyük muhalefet partisi CHP çevresinde yaşanan olaylar ve parti üyeleri ile seçilmiş milletvekillerine yönelik masif polis müdahalesi büyük bir endişe kaynağıdır. Gösterilerde göz yaşartıcı gaz, plastik mermi kullanıldığına ve muhalefet temsilcilerine yönelik gözdağı verme girişimlerinde bulunulduğuna dair gelen haberlerin üstü kapatılmamalı, bu iddialar kapsamlı bir şekilde soruşturulmalıdır.”

Demokratik sistemlerin işleyiş kurallarına atıfta bulunan Bayr, siyasi mücadelenin sokaktaki kolluk kuvvetleri baskısıyla değil, meşru zeminlerde yürütülmesi gerektiğini hatırlatarak, “Demokratik rekabet, baskı, şiddet ya da siyasi güdümlü davalarla değil; yalnızca seçimler ve kurumlar aracılığıyla gerçekleşmelidir” dedi.

Hukukun Siyasi Bir Araç Olarak Kullanılması Tehlikesi

Açıklamasının devamında Türkiye’deki yargı bağımsızlığı tartışmalarına ve muhalif liderlerin karşı karşıya kaldığı hukuki süreçlere değinen Petra Bayr, yargının bir cezalandırma veya tasfiye mekanizmasına dönüşmemesi gerektiğinin altını çizdi. Özellikle bağımsız bir muhalefet partisinin liderliğini ve yönetim kadrosunu baskı altına almak veya görevden uzaklaştırmak amacıyla mahkeme süreçlerinin kullanılmasını “son derece problemli bir yaklaşım” olarak nitelendirdi.

Bayr, bu tür adımların uluslararası sözleşmelere ve kurumsal taahhütlere aykırı olduğunu belirterek, “Bu durum, Türkiye dahil tüm Avrupa Konseyi üye devletlerinin taahhüt ettiği, altına imza attığı demokratik ve hukuki standartlarla tamamen çelişmektedir” vurgusunda bulundu.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Kararı: “Sivil Toplumun Gücü ve Siyasi Yanlışlardan Dönüş”

SPÖ cephesinden gelen açıklamada karamsar tablonun yanı sıra sivil toplumun demokratik direncinin sonuç verdiğine dair olumlu bir örneğe de yer verildi. İstanbul Bilgi Üniversitesi‘nin kapatılmasına yönelik ortaya atılan planların, gelişen kamuoyu tepkisi ve akademik protestoların ardından revize edilmesi Viyana’da olumlu bir yankı buldu.

Alınan bu kararın geri çekilmesini toplumsal muhalefetin başarısı olarak değerlendiren Bayr, şu ifadeleri kullandı:

“Bu kararın revize edilmiş olması, siyasi yanlış yolların ve hatalı adımların düzeltilebileceğini açıkça göstermiştir. İstanbul Bilgi Üniversitesi kararına yönelik atılan bu geri adımın, artık daha fazla demokrasi, ifade özgürlüğü ve hukuk devletine doğru atılacak diğer köklü reform adımları tarafından izlenmesi gerekir.”

Avusturya Siyasetinin Genel Türkiye Yankısı ve Dayanışma Mesajı

SPÖ, açıklamasının son bölümünde Türkiye’de demokrasi, insan hakları ve evrensel hukuk ilkelerini savunan tüm sivil ve siyasi aktörlerle tam bir dayanışma içinde olduklarını ilan etti. Muhalefet partilerinin ve halkın oyuyla seçilmiş temsilcilerin görevlerini hiçbir korku, tehdit veya güvenlik kaygısı duymadan, özgürce yerine getirebilmelerinin işleyen bir demokrasinin birincil ve en temel şartı olduğu ifade edildi.

Avusturya siyasi koridorlarında Türkiye’deki iç gelişmelere yönelik bu sert çıkış sadece SPÖ ile sınırlı kalmıyor. Genel hatlarıyla Avusturya parlamentosundaki diğer partilerin de Türkiye politikasında benzer hassasiyetleri paylaştığı biliniyor:

 Yeşiller (Die Grünen): İnsan hakları, basın özgürlüğü ve sivil toplumun korunması başlıklarında SPÖ ile paralel bir çizgide durarak, Türkiye’deki insan hakları savunucularına ve muhalif seslere yönelik baskıları her platformda eleştiriyor.

 NEOS: Türkiye’deki demokratik kurumların gerilemesini ve AB standartlarından uzaklaşılmasını yakından takip eden parti, hukukun üstünlüğü ilkesinin uluslararası ilişkilerde temel şart olması gerektiğini savunuyor.

 ÖVP (Halk Partisi): Hükümetin büyük ortağı olarak ikili ilişkilerde daha çok göç yönetimi, güvenlik ve ekonomik istikrar başlıklarına odaklanıyor olsa da, Avusturya dış politikasının genel vizyonu gereği, bölgedeki demokratik istikrarın ve kurumların işlerliğinin önemini ikili görüşmelerde masada tutmaya devam ediyor.

Viyana’dan yükselen bu son ses, Avusturya siyasetinin Türkiye’deki iç siyasi dengeleri, özellikle de muhalefetin hareket alanını çok yakından ve kurumsal bir hafızayla izlemeyi sürdüreceğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Editör Notu: İki Demokrasi Arasında Bir Diaspora Muhasebesi

Avusturya’nın başkenti Viyana’da, Avrupa’nın en köklü ve tıkır tıkır işleyen demokratik sistemlerinden birinin göbeğinde yaşıyoruz. Burada adaletin, hukukun üstünlüğünün, ifade özgürlüğünün ve en önemlisi “kurumsal öngörülebilirliğin” sunduğu konforu her sabah işimize giderken, çocuğumuzu okula bırakırken veya yerel idarelerle bir işimizi hallederken bizzat deneyimliyoruz. Avusturya’da muhalefet yapmanın, bir fikri savunmanın ya da akademik bir kürsüde özgürce konuşmanın ne kadar doğal bir vatandaşlık hakkı olduğunu bilerek büyüyoruz.

Ancak madalyonun diğer yüzünü çevirdiğimizde, içimizi acıtan bir tezatla karşı karşıya kalıyoruz.

Bizler burada demokrasinin tüm nimetlerinden faydalanırken, anavatanımız Türkiye’de köklü kurumların, bağımsız üniversitelerin ve çok sesli siyaset arenasının siyasi mühendisliklerle, yargısal baskılarla ve ani kararnamelerle nasıl birer birer aşındığını sadece uzaktan bir “haber” gibi izliyoruz. Muhalefet partisinin vekillerine yönelik sokak müdahalelerini, koskoca bir üniversitenin kapatılma senaryolarını sıradan birer olay gibi tüketiyoruz.

Buradaki asıl mesele, Türkiye’deki kurumsal aşınmadan ziyade, Avusturya’da yaşayan Türk toplumunun içine gömüldüğü o derin ve sessiz kış uykusudur.

Yaşadığımız ülkenin demokratik standartlarını sonuna kadar talep edip, söz konusu anavatanımız olduğunda kurumların zayıflatılmasına, hukukun esnetilmesine karşı derin bir sessizliğe bürünmek büyük bir entelektüel çelişkidir. Bir ülkeyi sevmek; sadece onun kültürüyle gurur duymak veya tatillerde ziyaret etmek demek değildir. Gerçek vatanseverlik; kendi anavatanın için de en yüksek hukuk standardını, en güçlü kurumsal bağımsızlığı ve en özgür akademik ortamı dert edinmektir.

Unutmayalım ki demokrasi, bir partinin ya da bir ideolojinin tapulu malı değildir; o sistem çöktüğünde altında herkes kalır. Avusturya’da edindiğimiz vizyonu, demokratik bilinci ve kurumlara duyulan saygıyı bir kültürel kazanım olarak kuşanmalı ve anavatanımızın da bu evrensel standartlardan mahrum kalmaması gerektiğinin farkında olmalıyız. Demokrasinin konforunu Viyana’da yaşarken, Türkiye’nin demokratik zeminini kaybetmesine seyirci kalmak, geleceğimize karşı yapacağımız en büyük haksızlıktır.

Mustafa ILHAN/Viyana

Dünya genelinde yükselen sağ popülist akımların gölgesinde, küresel sosyal demokrasinin kalbi 17-18 Nisan tarihlerinde Barcelona’da attı. ‘Global Progressive Mobilisation’ başlığı altında düzenlenen dev kongre, demokratik güçlerin yeni yol haritasını belirlemek üzere dünya siyasetinin ağır toplarını bir araya getirdi. Avusturya Başbakan Yardımcısı Andreas Babler liderliğindeki SPÖ heyeti, zirvede sunduğu çözüm önerilerinin yanı sıra CHP Genel Başkanı Özgür Özel ile gerçekleştirdiği özel görüşmeyle de kongrenin en çok konuşulan aktörlerinden biri oldu.“

Küresel Siyasetin Devleri Barcelona’da

İspanya Başbakanı Pedro Sánchez ve Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın ev sahipliğinde gerçekleşen kongrede; İtalya’dan Elly Schlein ve Portekiz’den António Costa gibi isimler yer aldı. Avusturya delegasyonu ise Başbakan Yardımcısı Andreas Babler’in yanı sıra Uluslararası Sekreter Ruth Manninger ve Avrupa Delegasyonu Başkanı Andreas Schieder ile zirvede tam kadro temsil edilerek Avusturya’nın uluslararası alandaki ağırlığını hissettirdi.

Babler’den Sert Çıkış: “Trumpflasyon ve Sağcı Otokrasi”

Kongrenin en vurucu konuşmalarından birine imza atan Andreas Babler, özellikle ABD yönetiminin ekonomi politikalarının tetiklediği küresel dalgalanmayı “Trumpflasyon” olarak tanımladı. Sağcı güçlerin kurallara dayalı dünya düzenini bilinçli olarak tahrip ettiğini savunan Babler, konuşmasında şu kararlı ifadeleri kullandı:

“Aşırı sağcı güçler, sadece kendi çıkarları doğrultusunda hareket ederek dünya genelinde istikrarsızlık ve ekonomik yıkım tohumları ekiyor. Bizim temel sorumluluğumuz, dünyanın bu karanlık senaryoya mahkûm olmadığını kanıtlamaktır. Güçlünün hukuku değil, hukukun gücü her şeyin üstünde olmalıdır. Demokrasiler dünyayı kutuplaştırmak için değil, toplumsal refahı yeniden inşa etmek ve düzenlemek için vardır.”

Diplomatik Kulis: Özel ve Babler Arasında Basına Kapalı Zirve”

“Andreas Babler’in kürsüdeki sert mesajları, kongre kulislerinde gerçekleştirilen stratejik temaslarla devam etti. Zirvenin en dikkat çeken anlarından biri, Babler ile CHP Genel Başkanı Özgür Özel’in bir araya gelmesiydi. CHP Genel Merkezi’nden edinilen bilgilere göre; iki lider, resmi oturumların ardından beraberindeki heyetlerle birlikte basına kapalı özel bir görüşme gerçekleştirdi. Kameraların alınmadığı bu toplantıda, Avrupa siyasetindeki yükselen sağ dalgaya karşı ortak mücadele ve iki kardeş parti arasındaki stratejik iş birliği imkanları değerlendirildi. Videoya yansıyan sıcak diyaloglar, bu temasın sadece bir nezaket ziyareti değil, derinlikli bir siyasi köprü kurma çabası olduğunu gösterdi.”

Kadın Hakları ve Barınma Krizi Odakta

Zirvenin bir diğer odak noktası ise sağ popülistlerin hedefindeki kazanılmış haklardı. SPÖ Uluslararası Sekreteri Ruth Manninger, kadın haklarına yönelik saldırıların doğrudan demokrasiye ve hukuk devletine yapıldığını vurgulayarak feminist bir dayanışma çağrısında bulundu.

Avrupa Delegasyonu Başkanı Andreas Schieder ise Macaristan örneği üzerinden Avrupa’ya seslendi. Schieder, insanların artık boş vaatlerden ve sloganlardan yorulduğunu belirterek; “Halk artık faturalarını nasıl ödeyeceğini ve barınma sorununu nasıl çözeceğini duymak istiyor. Sosyal demokrasi, sloganlarla değil, somut ekonomik çözümlerle küresel bir yaşam belirtisi veriyor,” diyerek sözlerini noktaladı.

Editör Notu: Barselona’da Küresel Solun “Gelecek” Ajandası

Özgür Özel ve Andreas Babler arasındaki bu stratejik temas, Barselona’da düzenlenen Sosyalist Enternasyonal Konsey Toplantısı‘nın sunduğu geniş vizyonun bir parçası. Barselona, sadece iki liderin buluşmasına değil, dünya genelindeki sosyal demokratların “adaletli bir gelecek” arayışına ev sahipliği yaptı.

Zirvenin ve Görüşmenin Satır Başları:

• Küresel Dayanışma: Konsey toplantısı; aşırı sağın yükselişi, iklim krizi ve gelir adaletsizliği gibi küresel tehditlere karşı “ortak akıl” oluşturma amacı taşıyordu. Özel ve Babler’in buluşması, bu dayanışmanın yerel değil, kıtalar arası bir ihtiyaç olduğunu tescilledi.
• AB-Türkiye Hattı: Özgür Özel’in Barselona’daki aktif diplomasi trafiği, CHP’nin Avrupa’daki karar vericiler üzerindeki etkisini artırırken; Babler gibi isimlerle kurulan yakın temas, Türkiye’nin Avrupa ailesindeki yerinin sosyal demokratlar nezdinde ne kadar güçlü olduğunu hatırlattı.
• Barselona Ruhu: İspanya Başbakanı Pedro Sánchez’in de ev sahipliği yaptığı bu platform, sosyal demokrasinin krizlere karşı teslim olmadığını, aksine “Viyana’dan Ankara’ya” kadar uzanan güçlü bir ağ ile çözüm ürettiğini kanıtladı.

Bu zirve, her iki liderin de kendi ülkelerindeki değişim ve dönüşüm vaatlerini uluslararası bir meşruiyet zeminine oturtmaları açısından tarihi bir dönüm noktasıdır.