Haber Merkezi / Viyana

Üst Avusturya İşçi Odası’nın (AK) yaptırdığı laboratuvar analizleri, market raflarındaki “Pesto Rosso” sosları arasındaki devasa kalite uçurumunu gözler önüne serdi. Test edilen 13 üründen sadece “Bio” (organik) olanların bir kısmı geçer not alırken, geleneksel yöntemle üretilen popüler markalar sınıfta kaldı. Analiz sonuçları, bu ürünlerin hiçbirinin anlık bir hayati tehlike yaratmadığını ancak uzun vadeli tüketimde ciddi sağlık sorunlarını tetikleyebileceğini vurguluyor.

İşte “Sağlıklı” Çıkan Şampiyonlar

Eğer sağlığınızı düşünüyorsanız, laboratuvarın tertemiz bulduğu bu 4 “Bio” üründen şaşmamanız öneriliyor:

• ja! Natürlich Bio Pesto Rosso (Billa)
• Bio Natura Pesto Rosso (Hofer)
• Billa Bio Pesto Rosso (Billa)
• Kania Bio Pesto Rosso (Lidl)

Önemli Uyarı: Her “Bio” Kusursuz Değil!

Laboratuvar sonuçları, organik ürünlerin pestisit (tarım ilacı) konusunda tamamen temiz olduğunu kanıtlasa da, ham maddeden kaynaklı doğal risklerin devam ettiğini gösteriyor. Test edilen Bertagni Bio ve Spar Natur Pur marka organik soslarda, yasal limitlere çok yakın seviyelerde küf mantarı zehirleri saptandı. Uzmanlar, organik ürün alırken bile markalar arasında bu tarz kalite farkları olabileceğine dikkat çekerek, tüketicileri “en temiz” çıkan markalara yönlendiriyor.

EFSA’nın Kritik Kararı: Limitler 20 Bin Kat Düşürüldü!

Neden şimdi alarm veriliyor? Çünkü Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), Nisan 2023’te hormon bozucu Bisphenol A (BPA) maddesi için tolerans sınırını (TDI) tam 20.000 kat düşürerek vücut ağırlığı başına günlük 0,2 nanogram seviyesine çekti. Bu yeni ve çok katı standart, marketlerdeki birçok geleneksel ürünün sınıfta kalmasına neden oldu.

Barilla ve Diğerleri: “3 Tatlı Kaşığı Bile Sınırı Aşıyor”

Test sonuçlarında ortaya çıkan en ilginç çelişki Barilla markasında görüldü. Barilla, geleneksel (Bio olmayan) ürünler arasında içinde tarım ilacı (pestisit) kalıntısı bulunmayan tek marka olarak “temiz” bir başlangıç yaptı. Ancak bu başarı kısa sürdü; çünkü ürün, test edilen tüm soslar arasında en yüksek hormon bozucu madde ve küf mantarı zehri oranlarıyla sınıfta kaldı.

• Barilla Pesto Rosso: Kilosunda 0,0049 mg BPA ile en yüksek değerlerden birine sahip. Uzmanlar, 60 kiloluk bir yetişkinin haftada sadece 3 tatlı kaşığı tüketmesi durumunda, EFSA’nın belirlediği yeni güvenli sınırı tamamen aşacağı uyarısını yapıyor.
• S-Budget (Spar): Kilosunda 0,002 mg BPA saptandı.
• Clever (Billa): Kilosunda 0,0024 mg BPA saptandı.
• Felix Pesto Rosso: Kilosunda 0,0028 mg BPA saptandı.
• Italiamo (Lidl): Kilosunda 0,0014 mg BPA saptandı.

Ucuz Markalarda “Zehir Kokteyli”

Sadece BPA değil, birçok üründe birden fazla tarım ilacı (pestisit) kalıntısına rastlandı. Özellikle uygun fiyatlı market markalarındaki sonuçlar dikkat çekici:

• Felix Pesto Rosso: İçinde tam 3 farklı pestisit saptandı. Özellikle saptanan Dimethomorph maddesi sadece sıradan bir ilaç değil; Avrupa Kimyasallar Ajansı (ECHA) tarafından üremeye zarar verdiği tescillendiği için AB lisansı yenilenmeyen ve “beslenmede bulunmaması gereken” bir madde olarak sınıflandırılıyor.
• Clever (Billa): Hem küf mantarı zehri hem de Chlorantraniliprol maddesi saptandı. Bu madde, Pestisit Eylem Ağı (PAN) tarafından “yüksek tehlikeli” kategorisinde listeleniyor. Doğada asla yok olmayan bu kimyasal, su ekosistemini tamamen bitirmesiyle biliniyor.
• S-Budget (Spar): Hormon bozucu BPA’nın yanı sıra “Propamocarb” isimli ilaç kalıntısı tespit edildi.
• Billa Immer Gut: Bu üründe “Ametoctradin” ve “Metalaxyl” izlerine rastlandı.
• Cucina (Hofer): Hofer’in bu serisinde “Propamocarb” ve “Spirotetramat” kalıntıları saptandı.
• Italiamo (Lidl): Bu geleneksel seride “Spirotetramat” ve iki farklı metabolit kalıntısı tespit edildi.

Laboratuvar verileri, konvansiyonel ürünlerin sadece birinde değil, birçoğunda 3’ten fazla farklı pestisit kalıntısı bulunduğunu gösteriyor. Bu düşük miktarlar tek tek akut zehirli olmasa da, bilim dünyasının henüz tam olarak çözemediği ‘kokteyl etkisi’ (farklı ilaçların birleşerek yarattığı zarar) riskini taşıyor.

Kanserojen Küf Mantarlarına Dikkat!

Domateslere bulaşan küf mantarlarından kaynaklanan Alternariatoxin maddesi, test edilen 4 üründe ciddi seviyelerde çıktı. Laboratuvar ortamında kanserojen etkileri saptanan bu maddeler için Avrupa Komisyonu’nun belirlediği bir “izleme sınırı” bulunuyor.

İşte o kritik rakamlar:

• Sınır Değerler: Komisyon, Alternariol için 10 µg/kg, Alternariolmonomethylether için ise 5 µg/kg sınırının takip edilmesini öneriyor.
• Sınıra Yaklaşanlar: Yapılan testlerde Clever (6,0 µg/kg) ve Barilla (5,1 µg/kg) bu sınırlara en çok yaklaşan konvansiyonel ürünler oldu.
• Organik Risk: Bio kategorisinde yer almalarına rağmen Bertagni (4,7 µg/kg) ve Spar Natur Pur (4,3 µg/kg) markaları, 5 µg/kg olan tavsiye sınırını neredeyse tamamen doldurarak şaşırttı.

Altın Kural: Metal Kutudan Kaçın, Cama Yönelin!

İşçi Odası, bu tehlikeli kimyasalların çoğunun gıdanın kendisinden değil, metal kutuların iç kaplamasından sızdığını belirtiyor. Sosun en yakın arkadaşı olan hazır Gnocchi (patates makarnası) paketlerinin birçoğunda da benzer zararlı madde kalıntıları tespit edildi.

Nitekim Avrupa Birliği (AB) Komisyonu, bu test sonuçlarını da haklı çıkaracak şekilde, gıda ile temas eden metal konserve kutularının iç kaplamasındaki BPA kullanımını tamamen yasaklama kararı aldı. Bu yasak tam olarak yürürlüğe girene kadar uzmanlar şu hayati uyarılarda bulunuyor:

• Mutlaka Bio logolu ürünleri seçin: Test sonuçları, organik ürünlerin kimyasal kalıntı açısından çok daha güvenli olduğunu kanıtlıyor.
• Metal konserve yerine cam kavanoz tercih edin: Domates, bezelye veya mısır alırken BPA riskinden kaçınmak için cam ambalajları seçin.
• Çocuklara dikkat: Bağışıklık sistemi ve gelişim süreci devam eden, bu kimyasallara karşı çok daha hassas olan çocukların tüketimine ekstra özen gösterin.

Editör Notu:

Bu araştırma bize bir kez daha gösteriyor ki; bir ürünün dünya markası olması veya yüksek fiyata satılması, onun her zaman “en sağlıklı” olduğu anlamına gelmiyor. Avusturya’da yaşayan Türk toplumu olarak makarnayı ve pratik sosları soframızda sıkça misafir ediyoruz. Ancak laboratuvar verileri, bazen üç-beş kuruş daha fazla verip “Bio” logolu ve cam kavanozda olan ürünü seçmenin, uzun vadede sağlığımız için ne kadar hayati olduğunu kanıtlıyor.

Özellikle gelişim çağındaki çocuklarımız için sepetimize attığımız her kavanozun içeriğine bakmak artık bir lüks değil, zorunluluk. Sağlığınız, market reyonlarındaki reklam afişlerinden çok daha değerlidir. Lütfen alışveriş yaparken bu listeyi göz önünde bulundurun; sağlığınızdan olmayın!

Bu haber, Üst Avusturya İşçi Odası (AK Oberösterreich) tarafından yayınlanan resmi laboratuvar test sonuçlarına dayanmaktadır.