Haber Merkezi / Viyana

Avusturya’da dijital medya yayıncılarını, gazetecileri, kamuoyuna mal olmuş kişileri ve hatta sıradan sosyal medya kullanıcılarını köşeye sıkıştıran en büyük yasal risklerden biri nihayet tarih oluyor. Hükümet ortağı NEOS’un acil yasa tamiratı talebinin ardından Adalet Bakanı Anna Sporrer (SPÖ) tarafından duyurulan yeni yasa taslağı, sosyal medyadaki hakaret içerikli yorumlardan dolayı sayfa ve hesap yöneticilerinin doğrudan sorumlu tutulmasının önüne geçiyor. Mevcut sistemde hesap sahiplerinin henüz fark etmedikleri sakıncalı yorumlar yüzünden bile fahiş faturalarla karşılaşması, yeni dönemde yerini herkesi koruyan uluslararası standartlarda bir hukuki kalkan mekanizmasına bırakacak.

Görülmeyen Yorum Başına 2.000 Euro Ceza Tehdidi

Mevcut yasal uygulamada, Avusturya’daki haber siteleri veya bireysel hesap sahipleri, paylaşımlarının altına gelen her yorumu anlık olarak denetlemekle yükümlü tutuluyordu. Sayfa sahibinin haberi ya da onayı olmasa bile, herhangi bir kullanıcının yazdığı hakaret veya nefret söylemi içeren tek bir cümle, doğrudan sayfa yöneticisine yönelik davalara yol açabiliyordu. NEOS tarafından paylaşılan verilere göre, bu durum art niyetli kişilerce suistimal ediliyor ve tek bir yorum için sayfa sahiplerine hızla 2.000 euroyu bulan avukatlık ve yargılama masrafları fatura edilebiliyordu.

Üstelik bu risk sadece profesyonel medya kuruluşlarını değil, kişisel hesabında bir aile yemeği veya tatil fotoğrafı paylaşan sıradan vatandaşları da doğrudan vuruyordu. Kendi kontrolü dışında yorum alanında birbirine giren kişilerin hakaretleri yüzünden sıradan bir birey bile ertesi gün kapısında fahiş avukatlık faturaları bulabiliyordu. Bu finansal riskten kaçınmak isteyen birçok yayıncı ve kullanıcı, sosyal medyada yorum bölümlerini tamamen kapatmak zorunda kalıyor ve bu da demokratik tartışma ortamını ciddi şekilde baltalıyordu.

NEOS: “Sorumluluk Gerçek Suçluya Ait Olmalı”

Yasanın değiştirilmesi için koalisyon ortakları ÖVP und SPÖ ile hızlı bir müzakere süreci başlatan NEOS’un Adalet Sözcüsü Sophie Wotschke, mevcut durumun mantıken kabul edilemez olduğunu vurguladı. İnternetteki nefret söyleminin, hakaretlerin ve tehditlerin kesinlikle ve en sert şekilde cezalandırılması gerektiğini belirten Wotschke, “Ancak bir başkasının yaptığı ve hesap sahibinin belki de ruhunun bile duymadığı bir hatadan dolayı suçsuz insanları yüksek maliyetlerle cezalandırmak bu amaca tamamen aykırıdır. Hedefimiz, sorumluluğu sosyal medyada o nefret yorumunu yazan ya da resmi uyarıya rağmen o yorumu kasten silmeyip orada tutmaya devam eden gerçek suçluya yüklemektir,” ifadeleriyle düzenlemenin mantığını özetledi.

SLAPP Davalarına ve Haksız Kazanç Kapılarına Son

Yayıncılık dünyasında “SLAPP” (kamuoyunu susturmaya yönelik stratejik davalar) olarak bilinen ve bazı art niyetli hukuk bürolarının adeta bir haksız kazanç kapısı haline getirdiği seri davalar da bu yasayla engellenmiş olacak. Düzenlemeyle birlikte, dürüst yayıncıları ve sosyal medya kullanıcılarını görmedikleri yorumlar üzerinden köşeye sıkıştırarak adeta haraca bağlayan yasal boşluklar tamamen kapatılıyor. Sektör temsilcileri, medya organlarının her saniye binlerce yorumu tek tek kontrol edecek yapay zekaya veya robotik filtre sistemlerine sahip olmak zorunda bırakılamayacağının altını çiziyor.

“Uyar ve Kaldır” Sistemiyle Hukuki Güvence

Adalet Bakanı Anna Sporrer’in (SPÖ) ORF’e yaptığı resmi açıklamaya göre, şu an son rötuşları yapılan ve ehestmöglich (en kısa sürede) koalisyon ortaklarının onayına sunulacak olan yeni taslak, “Notice-and-Takedown” (Uyar ve Kaldır) ilkesine dayanıyor. Buna göre, bir paylaşımın altında yasa dışı veya hakaret içerikli bir yorum tespit edildiğinde, mağdur taraf doğrudan dava açamayacak; önce sayfa yöneticisine resmi bir “kaldırma uyarısı” gönderilecek. Sayfa sahibine bu yorumu silmesi için makul bir süre tanınacak ve bu süreçte yorum kaldırıldığı takdirde yayıncıya hiçbir avukatlık ücreti, ceza veya yargılama maliyeti yansıtılamayacak.

Yüksek Mahkeme’den (OGH) Emsal “Like” Kararı

Sosyal medyadaki bu yasal karmaşaya paralel olarak Avusturya Oberster Gerichtshof (OGH – Yüksek Mahkeme) tarafından da çok kritik bir emsal karar açıklandı. Bir kullanıcının, Facebook‘taki bir aile fotoğrafının altına yazılan hakaret içerikli yoruma “Beğen” (Like) simgesi bırakması üzerine açılan davada mahkeme, “Like” atmanın tek başına otomatik olarak bir hakaret suçu teşkil etmeyeceğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, bir beğeninin suç olup olmadığının her somut olayın kültürel ve konuşma bağlamına göre incelenmesi gerektiğini, söz konusu olaydaki beğeninin sadece genel bir “antipati ifadesi” olduğunu belirterek davayı reddetti. Bu karar da yeni yasa taslağıyla birlikte sosyal medya kullanıcılarının üzerindeki hukuki baskıyı hafifletecek bir diğer önemli gelişme olarak kayda geçti.

Dijital Medya ve Sektör Temsilcileri Karardan Memnun

Avusturya genelindeki medya dernekleri ve dijital yayıncılar tarafından uzun süredir yüksek sesle talep edilen bu reform, sektörde büyük bir rahatlama ve memnuniyetle karşılandı. Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, sosyal medyadaki yorum bölümlerinin üzerindeki yasal risk baskısı tamamen kalkacak; yayıncılar ve gazeteciler “Görmediğim bir yorum yüzünden fahiş cezalarla karşılaşır mıyım?” korkusu yaşamadan içerik üretmeye ve topluluklarını yönetmeye güvenle devam edebilecek.

Editör Notu:

Avusturya’da dijital medya yayıncılığı yapan, işletme hesabı yöneten ya da sadece kişisel profilinde paylaşım yapan herkesin üzerinde uzun süredir sallanan bir Demokles’in kılıcı vardı: Üçüncü şahısların yazdığı, farkında bile olunmayan tek bir yorum yüzünden binlerce euroluk absürt hukuk faturalarıyla karşılaşmak. Bugüne kadar yürürlükte olan yasal boşluklar, ne yazık ki internetteki nefret söylemini engellemekten ziyade, bazı art niyetli çevrelerin dürüst kullanıcıları köşeye sıkıştırdığı bir haksız kazanç kapısı (SLAPP) haline gelmişti.

Adalet Bakanlığı’nın “Uyar ve Kaldır” (Notice-and-Takedown) sistemini getiren bu yeni adımı ve Yüksek Mahkeme’nin (OGH) “beğeni” (like) konusundaki sağduyulu kararı, dijital dünyada gerçek anlamda bir hukuki güvenlik kalkanı oluşturuyor. Suçun ve sorumluluğun şahsiliği ilkesinin internet ortamına da uyarlanması, hem ifade özgürlüğünü koruyacak hem de dijital tartışma kültürünü daha sağlıklı bir zemine oturtacaktır.

Avusturya’da Gazetesi olarak, Avusturya’daki günlük hayatınızı, dijital varlığınızı ve hukuki haklarınızı doğrudan etkileyen bu yasal reformun meclis ve koalisyon süreçlerini yakından takip etmeye, gelişmeleri en doğru ve tarafsız haliyle sizlere aktarmaya devam edeceğiz.