Mustafa İlhan / Viyana

Avusturya’nın köklü siyasi yapılarından Sosyal Demokrat Parti (SPÖ), Türkiye’de sivil toplum ve muhalefet odaklı yaşanan son gelişmeleri yakın markaja aldı. SPÖ Dış Politika Sözcüsü Petra Bayr tarafından yapılan resmi açıklamada, Türkiye’nin en büyük muhalefet partisi Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) üyelerine ve seçilmiş milletvekillerine yönelik emniyet güçlerinin sert müdahaleleri ile muhalif sivil/siyasi aktörler üzerindeki yargı baskısı ciddi bir eleştiri yağmuruna tutuldu. Viyana merkezli yapılan bu diplomatik ve siyasi çıkış, Avusturya kamuoyunda Türkiye’deki demokratik kurumlara yönelik duyulan kurumsal endişelerin en net ifadelerinden biri olarak kayda geçti.

Muhalefete Yönelik Müdahaleler ve Şiddet İddiaları: “Büyük Bir Endişe Kaynağı”

SPÖ Dış Politika Sözcüsü Petra Bayr, Türkiye’deki ana muhalefet partisi ekseninde yaşanan son olayların ve sivil protestolara yönelik emniyet tedbirlerinin kabul edilemez bir boyuta ulaştığını savundu. Sahadan gelen raporların kaygı verici olduğunu belirten Bayr, şu ifadeleri kullandı:

“Türkiye’nin en büyük muhalefet partisi CHP çevresinde yaşanan olaylar ve parti üyeleri ile seçilmiş milletvekillerine yönelik masif polis müdahalesi büyük bir endişe kaynağıdır. Gösterilerde göz yaşartıcı gaz, plastik mermi kullanıldığına ve muhalefet temsilcilerine yönelik gözdağı verme girişimlerinde bulunulduğuna dair gelen haberlerin üstü kapatılmamalı, bu iddialar kapsamlı bir şekilde soruşturulmalıdır.”

Demokratik sistemlerin işleyiş kurallarına atıfta bulunan Bayr, siyasi mücadelenin sokaktaki kolluk kuvvetleri baskısıyla değil, meşru zeminlerde yürütülmesi gerektiğini hatırlatarak, “Demokratik rekabet, baskı, şiddet ya da siyasi güdümlü davalarla değil; yalnızca seçimler ve kurumlar aracılığıyla gerçekleşmelidir” dedi.

Hukukun Siyasi Bir Araç Olarak Kullanılması Tehlikesi

Açıklamasının devamında Türkiye’deki yargı bağımsızlığı tartışmalarına ve muhalif liderlerin karşı karşıya kaldığı hukuki süreçlere değinen Petra Bayr, yargının bir cezalandırma veya tasfiye mekanizmasına dönüşmemesi gerektiğinin altını çizdi. Özellikle bağımsız bir muhalefet partisinin liderliğini ve yönetim kadrosunu baskı altına almak veya görevden uzaklaştırmak amacıyla mahkeme süreçlerinin kullanılmasını “son derece problemli bir yaklaşım” olarak nitelendirdi.

Bayr, bu tür adımların uluslararası sözleşmelere ve kurumsal taahhütlere aykırı olduğunu belirterek, “Bu durum, Türkiye dahil tüm Avrupa Konseyi üye devletlerinin taahhüt ettiği, altına imza attığı demokratik ve hukuki standartlarla tamamen çelişmektedir” vurgusunda bulundu.

İstanbul Bilgi Üniversitesi Kararı: “Sivil Toplumun Gücü ve Siyasi Yanlışlardan Dönüş”

SPÖ cephesinden gelen açıklamada karamsar tablonun yanı sıra sivil toplumun demokratik direncinin sonuç verdiğine dair olumlu bir örneğe de yer verildi. İstanbul Bilgi Üniversitesi‘nin kapatılmasına yönelik ortaya atılan planların, gelişen kamuoyu tepkisi ve akademik protestoların ardından revize edilmesi Viyana’da olumlu bir yankı buldu.

Alınan bu kararın geri çekilmesini toplumsal muhalefetin başarısı olarak değerlendiren Bayr, şu ifadeleri kullandı:

“Bu kararın revize edilmiş olması, siyasi yanlış yolların ve hatalı adımların düzeltilebileceğini açıkça göstermiştir. İstanbul Bilgi Üniversitesi kararına yönelik atılan bu geri adımın, artık daha fazla demokrasi, ifade özgürlüğü ve hukuk devletine doğru atılacak diğer köklü reform adımları tarafından izlenmesi gerekir.”

Avusturya Siyasetinin Genel Türkiye Yankısı ve Dayanışma Mesajı

SPÖ, açıklamasının son bölümünde Türkiye’de demokrasi, insan hakları ve evrensel hukuk ilkelerini savunan tüm sivil ve siyasi aktörlerle tam bir dayanışma içinde olduklarını ilan etti. Muhalefet partilerinin ve halkın oyuyla seçilmiş temsilcilerin görevlerini hiçbir korku, tehdit veya güvenlik kaygısı duymadan, özgürce yerine getirebilmelerinin işleyen bir demokrasinin birincil ve en temel şartı olduğu ifade edildi.

Avusturya siyasi koridorlarında Türkiye’deki iç gelişmelere yönelik bu sert çıkış sadece SPÖ ile sınırlı kalmıyor. Genel hatlarıyla Avusturya parlamentosundaki diğer partilerin de Türkiye politikasında benzer hassasiyetleri paylaştığı biliniyor:

 Yeşiller (Die Grünen): İnsan hakları, basın özgürlüğü ve sivil toplumun korunması başlıklarında SPÖ ile paralel bir çizgide durarak, Türkiye’deki insan hakları savunucularına ve muhalif seslere yönelik baskıları her platformda eleştiriyor.

 NEOS: Türkiye’deki demokratik kurumların gerilemesini ve AB standartlarından uzaklaşılmasını yakından takip eden parti, hukukun üstünlüğü ilkesinin uluslararası ilişkilerde temel şart olması gerektiğini savunuyor.

 ÖVP (Halk Partisi): Hükümetin büyük ortağı olarak ikili ilişkilerde daha çok göç yönetimi, güvenlik ve ekonomik istikrar başlıklarına odaklanıyor olsa da, Avusturya dış politikasının genel vizyonu gereği, bölgedeki demokratik istikrarın ve kurumların işlerliğinin önemini ikili görüşmelerde masada tutmaya devam ediyor.

Viyana’dan yükselen bu son ses, Avusturya siyasetinin Türkiye’deki iç siyasi dengeleri, özellikle de muhalefetin hareket alanını çok yakından ve kurumsal bir hafızayla izlemeyi sürdüreceğini net bir şekilde ortaya koyuyor.

Editör Notu: İki Demokrasi Arasında Bir Diaspora Muhasebesi

Avusturya’nın başkenti Viyana’da, Avrupa’nın en köklü ve tıkır tıkır işleyen demokratik sistemlerinden birinin göbeğinde yaşıyoruz. Burada adaletin, hukukun üstünlüğünün, ifade özgürlüğünün ve en önemlisi “kurumsal öngörülebilirliğin” sunduğu konforu her sabah işimize giderken, çocuğumuzu okula bırakırken veya yerel idarelerle bir işimizi hallederken bizzat deneyimliyoruz. Avusturya’da muhalefet yapmanın, bir fikri savunmanın ya da akademik bir kürsüde özgürce konuşmanın ne kadar doğal bir vatandaşlık hakkı olduğunu bilerek büyüyoruz.

Ancak madalyonun diğer yüzünü çevirdiğimizde, içimizi acıtan bir tezatla karşı karşıya kalıyoruz.

Bizler burada demokrasinin tüm nimetlerinden faydalanırken, anavatanımız Türkiye’de köklü kurumların, bağımsız üniversitelerin ve çok sesli siyaset arenasının siyasi mühendisliklerle, yargısal baskılarla ve ani kararnamelerle nasıl birer birer aşındığını sadece uzaktan bir “haber” gibi izliyoruz. Muhalefet partisinin vekillerine yönelik sokak müdahalelerini, koskoca bir üniversitenin kapatılma senaryolarını sıradan birer olay gibi tüketiyoruz.

Buradaki asıl mesele, Türkiye’deki kurumsal aşınmadan ziyade, Avusturya’da yaşayan Türk toplumunun içine gömüldüğü o derin ve sessiz kış uykusudur.

Yaşadığımız ülkenin demokratik standartlarını sonuna kadar talep edip, söz konusu anavatanımız olduğunda kurumların zayıflatılmasına, hukukun esnetilmesine karşı derin bir sessizliğe bürünmek büyük bir entelektüel çelişkidir. Bir ülkeyi sevmek; sadece onun kültürüyle gurur duymak veya tatillerde ziyaret etmek demek değildir. Gerçek vatanseverlik; kendi anavatanın için de en yüksek hukuk standardını, en güçlü kurumsal bağımsızlığı ve en özgür akademik ortamı dert edinmektir.

Unutmayalım ki demokrasi, bir partinin ya da bir ideolojinin tapulu malı değildir; o sistem çöktüğünde altında herkes kalır. Avusturya’da edindiğimiz vizyonu, demokratik bilinci ve kurumlara duyulan saygıyı bir kültürel kazanım olarak kuşanmalı ve anavatanımızın da bu evrensel standartlardan mahrum kalmaması gerektiğinin farkında olmalıyız. Demokrasinin konforunu Viyana’da yaşarken, Türkiye’nin demokratik zeminini kaybetmesine seyirci kalmak, geleceğimize karşı yapacağımız en büyük haksızlıktır.

Haber Merkezi / Viyana

İsrail hükümetinde görevli bakanların eylemleri uluslararası arenada yeni bir diplomatik krizi tetikledi. Avusturya Sosyal Demokrat Partisi (SPÖ), İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in sicilini hedef tahtasına koydu. SPÖ Dış Politika Sözcüsü Petra Bayr, Ben-Gvir’in aktivistlere karşı sergilediği tutumu “insan haklarına aykırı” olarak nitelendirerek, Avrupa Birliği’nin artık somut adımlar atması gerektiğini vurguladı.

“Kamuoyu Önünde Küçük Düşürme Kabul Edilemez”

Petra Bayr, özellikle gözaltına alınan kişilerin kamuoyu önünde aşağılanmasının ve insan onuruna aykırı muameleye maruz bırakılmasının asla sonuçsuz kalmaması gerektiğini belirtti. Bayr, “Bakanın istifası en azından beklenen bir sonuç olurdu. Madem bu gerçekleşmedi, Avrupa Birliği net bir tavır sergilemelidir. İtalyan Dışişleri Bakanı’nın Ben-Gvir’e yönelik yaptırım talebini sonuna kadar destekliyoruz” ifadelerini kullandı.

Aşırı Sağcı Politikalar ve “Cezasızlık Kültürü”

İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir, uzun süredir radikal yerleşimci şiddetini körüklemekle suçlanıyor. Hakkındaki iddialar oldukça ciddi:

 Adli Engelleme: Şiddet yanlısı yerleşimcilere yönelik yürütülen soruşturmaları kasıtlı olarak engellemek.

 Siyasi Etki: Polis operasyonlarını kendi ideolojik çizgisi doğrultusunda yönlendirmek.

 İnsan Hakları İhlalleri: Batı Şeria’da bir “cezasızlık kültürü” yaratmak ve Filistin halkının yerinden edilmesi ile haklarından mahrum bırakılmasını desteklemek.

Ben-Gvir’in ırkçı ve demokratik değerleri hedef alan söylemleri, sadece uluslararası toplumun değil, bizzat İsrail içindeki muhalefetin de tepkisini çekmeye devam ediyor.

Hafızaları Tazeleyelim: Neler Olmuştu?

Bu iki isim, sadece bugünkü aktivist olayıyla gündeme gelmedi. İşte Ben-Gvir ve Smotrich’in sicilindeki bazı karanlık noktalar:

 Yerleşimci Şiddetini Kutsama: Ben-Gvir, Batı Şeria’daki radikal yerleşimcilerin Filistinli sivillere yönelik saldırılarını sistematik olarak teşvik etmekle suçlanıyor.

 İnsan Hakları Söylemi: Her iki bakan da sürekli olarak “yıkım, yerinden etme ve hak gaspı” içeren bir siyasi dil kullanıyor. Bu dil, uluslararası hukukta nefret suçu olarak görülüyor.

 Küresel Tepki: Geçtiğimiz yılın sonlarında, Batı ülkeleri (İngiltere, Kanada, Avustralya, Yeni Zelanda ve Norveç) sabırlarının taştığını ilan ederek bu iki isme yönelik yaptırımları devreye sokmuştu.

 Sistematik İhlaller: İsrail içindeki hukuk insanları bile, bu bakanların polisin işleyişini siyasallaştırdığını ve hukuk devletinin temellerini erozyona uğrattığını savunuyor.

Avusturya’dan Net Bir Tavır Bekleniyor

SPÖ’nün çağrısı sadece bir söylemden ibaret değil. Bayr, Avusturya Dışişleri Bakanı’nı, bir sonraki AB Dışişleri Bakanları Konseyi’nde şu maddeleri gündeme getirmeye çağırıyor:

1. AB Çapında Giriş Yasağı: Ben-Gvir ve Smotrich için Avrupa ülkelerine giriş yasağı getirilmesi.
2. Ekonomik Yaptırımlar: Her iki bakana yönelik doğrudan mali yaptırımların hayata geçirilmesi.

Özellikle Smotrich’in işgal altındaki Filistin topraklarındaki sivil yönetimi elinde tutarak aşırı sağcı yerleşimci politikasını genişletmesi, Avrupa’nın hukuk normlarını yok sayan bir hamle olarak değerlendiriliyor. İngiltere, Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda ve Norveç geçen yıl bu iki bakanı yaptırım listesine almıştı. Şimdi gözler, Avusturya’nın bu konuda nasıl bir dış politika izleyeceğine çevrilmiş durumda.

Editör Notu:

Uluslararası hukuk ve temel insan hakları, konjonktürel siyasetin veya diplomatik nezaketin arkasına gizlenemeyecek kadar elzemdir. Avrupa Birliği’nin, kendi değerler sistemini koruma iddiasındaysa, bu ilkeleri kimin ihlal ettiğine bakmaksızın yaptırım mekanizmasını işletmesi bir seçenek değil, hukuki bir zorunluluktur. Bugün bu yaptırımlara karşı sessiz kalmak, yarın daha geniş çaplı hak ihlallerine davetiye çıkarmaktan başka bir anlam taşımıyor.