Avusturya Ulusal Meclisi İnsan Hakları Komisyonu oturumunda konuşan Adalet Bakanı Anna Sporrer, cezaevlerindeki kapasite sorununu çözmek için hazırlanan yasal girişimlerin çerçevesini çizdi. Bakan Sporrer, kamuoyundaki iddialara açıklık getirerek kitlesel bir tahliye ya da genel af seçeneğinin kesinlikle gündemde olmadığını vurguladı.
Haber Merkezi / Viyana
Avusturya Ulusal Meclisi İnsan Hakları ve Kamu Denetçiliği Komisyonu, Adalet Bakanı Anna Sporrer’in katılımıyla ceza infaz kurumlarındaki aşırı yoğunluk krizini, alternatif ceza yöntemlerini ve uluslararası hukuk gündemini ele alan güncel bir oturum gerçekleştirdi. Komisyonda parlamento gruplarının adalet sözcülerine sunulan yeni çözüm planında, cezaevlerindeki yükün azaltılması hedeflenirken; ağır suçların kapsam dışı bırakıldığı filtrelenmiş bir erken tahliye modeli ve genç suçlulara yönelik alternatif cezalandırma yöntemleri ön plana çıktı.
Kitlesel Tahliye ve Genel Af Seçenekleri Dışarıda Bıraklıdı
Komisyon üyelerinin en çok üzerinde durduğu konu, cezaevlerindeki aşırı yoğunluğun azaltılması amacıyla gündeme getirilen erken tahliye önerileri oldu. Adalet Bakanı Anna Sporrer, söz konusu düzenlemeyle kitlesel bir tahliyenin ya da genel bir affın “kesinlikle söz konusu olmayacağını” vurguladı. FPÖ Milletvekili Michael Gmeindl’ın sorularını yanıtlayan Sporrer; ağır şiddet, cinsel suçlar, terörizm ve Yasaklama Yasası (Verbotsgesetz) kapsamındaki delillerin bu erken tahliye önerisinden tamamen muaf tutulduğunu açıkladı. Önerinin koalisyon ortakları arasında görüşülmeye devam edeceğini belirten Bakan, parlamento gruplarının adalet sözcülerinin katılacağı bir yuvarlak masa toplantısı düzenleneceğini bildirdi.
ÖVP Milletvekili Wolfgang Gerstl ise hükümlülerin erken tahliye edilmesi fikrine “oldukça eleştirel” yaklaştığını ifade ederek, çözümün yeni barındırma alanları ve cezaevi kapasitelerinin artırılması olduğunu savundu. SPÖ Milletvekili Pia Maria Wieninger’in sorusu üzerine Bakan Sporrer, yeni bir cezaevi inşası ve buna yönelik fizibilite çalışmasının programda yer aldığını ancak bu sürecin zaman alacağını kaydetti. Bu nedenle, hakkında Avusturya’ya giriş ve ikamet yasağı bulunan yabancı uyruklu mahkumların cezalarını kendi ülkelerinde çekmelerini (Haft in der Heimat) ve menşe ülkelerine erken tahliye süreçlerini hızlandıracaklarını belirtti. FPÖ Milletvekili Elisabeth Heiß’ın sorusuna istinaden, AB Çerçeve Kararı temelinde yürütülen bu uluslararası iş birliklerinin verimli çalıştığı aktarıldı. Ayrıca, Grüne Milletvekili Alma Zadić ve FPÖ Milletvekili Reinhold Maier’in sağlanan istihdam sorularına karşılık, cezaevlerinde gelecekte daha fazla personel görevlendirileceği bilgisi verildi.
Genç Suçlular İçin Kısa Süreli Hapis Cezalarına Alternatifler
Adalet Bakanlığı, uzmanlarla birlikte 5 ila 18 ay arasındaki kısa süreli kesinleşmiş hapis cezalarına yönelik alternatif modeller üzerinde çalışıyor. Bakan Sporrer, bu cezaların sürelerinin kısalığı nedeniyle hükümlülerin topluma kazandırılması (resosyalizasyon) sürecine yeterli katkıyı sağlamadığını ifade etti. Özellikle çocuk ve gençlik mahkemeleri kapsamında kamu yararına çalışmanın (gemeinnützige Arbeit) daha yapıcı bir yöntem olabileceğini belirten Sporrer, ceza oranlarında Avusturya’nın doğusu ve batısı arasında gözlemlenen bölgesel farkları da hukuki açıdan inceleyeceğini söyledi. FPÖ Milletvekili Heiß’ın sorusu üzerine, bu çalışmanın suç türleriyle değil, gençlik suçluluğuna hapis dışı yöntemlerle nasıl yaklaşılacağıyla ilgili olduğu netleştirildi. ÖVP’li Gerstl ise kısa süreli cezaların tamamen kaldırılmaması gerektiği uyarısında bulunarak, faillere kural ihlali yaptıklarının açıkça hissettirilmesi gerektiğini savundu. Konuya ilişkin çalışma grubunun bu ay içinde toplanacağı duyuruldu.
Psikiyatrik Sağlık Hizmetleri ve Adalet Bütçesi
Psikolojik sorunlar yaşayan ve yardıma ihtiyaç duyan gençlerin giderek artması ve adli infaz yönetiminde tedavi amaçlı taleplerin artışına ilişkin yeni cezalar devreye alınıyor. ÖVP Milletvekili Romana Deckenbacher’in yanıtlayan Sporrer, Adli Önlemler Uygulama Reformu’na (Maßnahmenvollzugsreform) dikkat edilmesi, görev süresi içinde yeni bir adli-terapötik merkezin planlamanın başlatılmasını planlıyor. Süreci aşamalı hale getirmek amacıyla psikiyatristlerin onursal ücret tarifeleri artırılırken, tıp merkezlerinin cezaevlerinde zorunlu staj yapabilmelerine olanak tanınacak. Ayrıca 2027 yılında normal ceza infazında akut psikiyatrik rahatsızlıklar için 7 ila 8 yataklı özel bölümler hazır bulundurulacak.
Grüne Milletvekili Alma Zadić’in adalet bütçesindeki sınırlamalara yönelik sorusuna Bakan Sporrer, bütçe büyüme bütçesine bağlı ancak deneme, kadınlara yönelik kitlesel mücadele, davaların geniş çaplı refakati, şiddet merkezleri ve yetişkin koruma/vasi dağıtımları (Erwachsenenvertretung) hiçbir kesintiye gidilmeyeceğini söyledi. Bakan Sporrer, geniş koruma desteğina sahip talebin sürekli arttığını ve bu yükün tek başına yetişkin koruma dernekleri tarafından karşılanamayacağını belirterek bir açıklama yaparak, şeffaflığın ihtiyati vekaletname (Vorsorgevollmacht) imkanından yararlanma konusunda toplu korumanın durdurulması dikkat çekti.
NEOS Milletvekili Henrike Brandstötter’in kamuoyunu susturmaya yönelik yayınlama davaları (SLAPP davaları) işlemi üzerine Sporrer, özgürlüğün özgürlüğünün korunması amacıyla AB direktifinin ulusal hukuka zaman kaybetmeden uyarlanacağını, yasa taslağının koordinasyon aşamasında olduğunu belirtti. Söz konusu AB direktifinin yalnızca sınırların ötesindeki mücadelelerini koruduğunu hatırlatan Bakan, Avusturya’daki ulusal düzenlemelerin ülkesinin özündeki benzer dava süreçlerinin de bölgesel şekilde genişletilmesinin vurgulandığını vurguladı.
Orta Doğu Barış Süreci İçin Oy Birliğiyle Karar
İnsan Hakları Komisyonu, Avusturya’nın Orta Doğu’da sürdürülebilir bir barış sürecine aktif katkı sunmasını talep eden koalisyon partilerinin ortak karar tasarısını oy birliğiyle kabul etti. Yeşil alternatif grubunun önergesi temelinde hazırlanan metinde, Dışişleri Bakanı Beate Meinl-Reisinger’e uluslararası platformlarda ve özellikle Avusturya’nın 2027/28 dönemi BM Güvenlik Konseyi geçici üyeliği sürecinde etkin rol oynaması çağrısı yapıldı.
Kabul edilen tasarı uyarınca Avusturya; Gazze’de kalıcı bir ateşkesin sağlanması, insani durumun iyileştirilmesi ve uluslararası hukuk ile BM kararları çerçevesinde İsrail ve Filistin için iki devletli bir çözümün hayata geçirilmesi için diplomatik girişimlerde bulunacak. Ayrıca, Batı Şeria ve Doğu Kudüs’teki uluslararası hukuka aykırı yerleşim faaliyetlerine karşı durulması, her türlü şiddetin ve völkerrechtswidrig eylemlerin kınanması, Hamas ile diğer devlet dışı silahlı grupların kalıcı olarak silahsızlandırılması ve bölgedeki gazetecilerin güvenliğinin artırılması talep edildi.
Dijital Şiddetle Mücadele ve Ertelenen Kanun Teklifleri
Komisyonda ayrıca, modern hukukun ve dijitalleşmenin getirdiği yeni suç türleriyle mücadele de masaya yatırıldı. Bu kapsamda; yapay zeka yoluyla üretilen cinsel içerikli yanıltıcı görseller (deepfake), hassas kişisel verilerin internette hukuka aykırı şekilde yayılması (doxxing) gibi dijital şiddet biçimlerine karşı alınacak önlemler ile kadına yönelik şiddete karşı bir koruma tedbiri olarak elektronik kelepçe/takip (elektronische Aufenthaltsüberwachung) mekanizmaları değerlendirildi. Kärnten eyaletindeki iki dilli yargı sürecine yönelik planlanan çözümler ile çocukların cinsel istismarına yönelik cezaların artırılmasını öngören AB trilog uzlaşısı da oturumun diğer gündem maddeleri arasında yer aldı.
Öte yandan, muhalefet partileri tarafından sunulan bazı kanun teklifleri, koalisyon partilerinin oylarıyla ileri bir tarihte müzakere edilmek üzere ertelendi (vertagt). Ertelenen önergeler arasında şunlar yer alıyor:
- FPÖ’nün çocukların cinsel istismarına yönelik asgari ve azami hapis cezalarının artırılması, faillere ömür boyu mesleki yasak getirilmesi ve mağdur terapi masraflarının devlet tarafından karşılanıp faile rücu edilmesi teklifi, Mayıs 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi beklenen yeni AB direktifine uyum süreci gerekçesiyle ertelendi. SPÖ Milletvekili Christian Oxonitsch, vakaların yüzde 70’inden fazlasının aile içi ortamda gerçekleştiğini hatırlatarak, cezaların aşırı yüksek olmasının bazen ihbar süreçlerini zorlaştırabildiğine dikkat çekti.
- Grüne (Yeşiller) tarafından sunulan; interseks çocukların tıbbi zorunluluk dışındaki cerrahi müdahalelerden korunması, bireylerin cinsel yönelimini değiştirmeyi hedefleyen “onarım terapilerinin” (Konversionsmaßnahmen) reşit olmayanlar için yasaklanması ve ihlal durumunda 1 yıla kadar hapis veya 30.000 Euro’ya kadar para cezası uygulanması teklifleri de hükümet ortaklarının değerlendirmeleri sürdüğü gerekçesiyle ileri bir tarihe bırakıldı.
- Avusturya’da 2019 yılının başından itibaren yürürlükte olan “Herkes İçin Evlilik” (Ehe für alle) yasasından önce kurulan kayıtlı ortaklıkların (Eingetragene Partnerschaft) evliliğe dönüştürülmesi veya tersi durumlarda yaşanan yasal belirsizliklerin giderilmesine yönelik düzenleme arayışlarının devam ettiği bildirildi.
📝Editör Notu:
Avusturya cezaevlerindeki kapasite krizi yeni bir gündem olmasa da, Adalet Bakanlığı’nın bu son hamlesi sistemde köklü bir paradigma değişiminin istendiğini gösteriyor. Siyasi ortaklar arasında yaşanan “erken tahliye” gerilimi, aslında ceza adaleti yaklaşımındaki ideolojik ayrışmanın meclis zeminine yansıması. Burada asıl dikkat çeken nokta; bakanlığın sadece günü kurtarmak için mahkum salıvermek istememesi, aksine genç suçlular için 5 ila 18 ay arasındaki kısa süreli hapis cezalarını “etkisiz” bularak kamu yararına çalışma gibi alternatiflere yönelmek istemesi. Meclisteki bu kapasite kavgası ve uzlaşı arayışı, önümüzdeki süreçte koalisyonun en hassas virajlarından biri olacak gibi görünüyor.
