Viyana’da hafta sonu beklenen 40 derecelik ekstrem sıcaklar, fayton atlarının çalışma koşullarını yeniden tartışmaya açtı. Hayvan hakları örgütü VGT, mevcut 35 derecelik yasal sınırın tamamen etkisiz kaldığını savunarak acil önlem talep ediyor.
Haber Merkezi / Viyana
Avusturya’nın başkenti Viyana’da, şehir merkezinin simgelerinden biri olan faytonların çalışma koşulları, hafta sonu etkisini göstermesi beklenen 40 derecelik ekstrem sıcak hava dalgasıyla birlikte yeniden kamuoyunun gündemine oturdu. Verein Gegen Tierfabriken (VGT), mevcut yasal sınır olan 35 derecenin, atları sıcağın yıkıcı etkilerinden korumak için hiçbir yaptırım gücü olmayan, sembolik bir düzenleme olduğunu savunuyor. Dernek, atların refahı için sınırın acilen 30 dereceye çekilmesi ve ölçüm metodolojisinin değiştirilmesi çağrısında bulunuyor.
“Sıcaklığın Zirvesinde Dönüş Yolculuğu Bir İsrardır”
VGT Fiaker Kampanya Sorumlusu Georg Prinz, ekstrem sıcak günlerde atların şehre getirilmesinin mantıksız olduğunu vurguluyor. Prinz, “Hava sıcaklığının 35 dereceyi aşacağının ve faytonların sıcaklık izni (hitzefrei) nedeniyle geri dönmek zorunda kalacağının önceden belli olduğu günlerde, atların şehre getirilmesi bir çılgınlıktır. Şehir giderek ısınırken, atların günün en sıcak saatlerinde trafiğin içerisinde bir saat sürecek dönüş yolculuğuna çıkarılması kabul edilemez” değerlendirmesinde bulundu.
Gölge ve Zemin Sıcaklığı Arasındaki Fark
VGT, mevcut 35 derecelik kuralının yetersiz kaldığını belirtirken, ölçüm metodolojisine itiraz ediyor. Sıcaklık verileri atların bekletildiği noktalarda değil, gölge alanlarda ölçülüyor. Ancak sahadaki durum çok daha vahim; atlar güneşin altında ve ısıyı hapseden zeminlerde çalıştırılıyor.
VGT’nin termal ölçümleri, resmi “gölge” verilerinin sahadaki tehlikeyi maskelediğini kanıtlıyor. Derneğin saha verilerine göre; resmi ölçüm noktasında sıcaklık 32 derece iken, atların beklediği Stephansplatz’da hava sıcaklığı 38 dereceye, zemin sıcaklığı ise yaklaşık 50 dereceye kadar ulaşıyor. VGT, atların bu “fırın etkisi” yaratan asfalt üzerinde gölgesiz bekletilmesinin, mevcut kuralların acilen revize edilmesi gerektiğinin en somut kanıtı olduğunu vurguluyor.
Bilimsel Veri: Atlar İnsanlardan 10 Kat Hızlı Isınıyor
Atların sıcak hava koşullarına karşı biyolojik toleransı, insanlara kıyasla çok daha düşüktür. Guelph Üniversitesi’nden hayvan ve egzersiz fizyoloğu Prof. Michael Lindinger tarafından yürütülen araştırma, atların sıcak stresi altında insanlara göre on kata kadar daha hızlı ısındığını ortaya koyuyor.
Araştırmaya göre; sıcak ve nemli bir havada, orta yoğunlukta bir egzersiz atın vücut ısısını tehlikeli seviyelere çıkarmak için sadece 17 dakika yetiyor. Normal şartlarda 37-38 derece olan at vücut ısısı 41 dereceye çıktığında, çalışan kasların iç sıcaklığı 43 dereceye kadar ulaşabiliyor. Bu seviye, kas proteinlerinin bozulmaya başladığı kritik bir eşiği temsil ediyor. Ayrıca atlar, terleme yoluyla vücut ısılarını dengelemede insanlardan çok daha az verimli; insanların ürettiği terin yüzde 50’si buharlaşarak soğuma sağlarken, atlarda bu oran yalnızca yüzde 25-30 civarında kalıyor. Bu fizyolojik dezavantaj, sıcak stresi yaşayan atların kolik, hipotansiyon ve böbrek yetmezliği gibi hayati risklerle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.
Avrupa Modelleri Örnek Gösterildi
VGT, Avrupa’daki diğer şehirlerin uygulamalarını örnek göstererek Viyana’yı değişime davet ediyor:
- Berlin ve Brugge: 30 dereceden itibaren “sıcak izni” (hitzefrei) uygulanıyor.
- Roma: Günün en sıcak saatlerinde sürüş yasağı bulunuyor.
- Prag ve Brüksel: Fayton kullanımı tamamen yasaklanmış durumda.
Siyasilere Doğrudan Çağrı
Dernek, Trafikten Sorumlu Belediye Meclis Üyesi Ulli Sima ve Hayvan Haklarından Sorumlu Belediye Meclis Üyesi Jürgen Czernohorszky’ye sert bir dille seslenerek; 30 derecelik gerçekçi bir sıcak izni düzenlemesi, tüm bekleme alanlarında zorunlu gölgelikler ve bekleme noktalarında doğrudan sıcaklık ölçümü yapılmasını talep ediyor. VGT, 65.000 imza ile desteklenen imza kampanyası kapsamında bu hafta sonu için işletmelere, “atlarınızı düşünüyorsanız bugün hiç yola çıkmayın” çağrısı yaptı. Aksi takdirde, işletmelerin atlarının sağlığından ziyade kâr odaklı hareket ettiklerinin toplum nezdinde daha net görüleceği uyarısında bulunuldu.
Faytonlar İçin “Konfor” Sınırı
Uzmanlık dergisi “Pferderevue”de yer alan verilere göre, atların ideal konfor sıcaklığı 5 ile 10 derece arasında değişiyor. Sıcaklığın 20 dereceyi aşması, atların metabolizmasını zorlamaya başlıyor. VGT, bu veriler ışığında şu acil önlemleri talep ediyor:
- Sınırın 30 dereceye çekilmesi: 35 derece kuralının atların sağlığını korumada yetersiz kaldığı vurgulanıyor.
- Doğrudan Ölçüm: Sıcaklık ölçümlerinin gölgede değil, atların beklediği noktalarda ve güneşin altında yapılması.
- Gölgelendirme: Atların beklediği tüm alanlara, hayvanları doğrudan güneşten koruyacak sabit gölgeliklerin inşa edilmesi.
- İşletmelere Çağrı: Sıcaklık sınırlarının aşılacağı öngörülen günlerde, kâr yerine hayvan sağlığının öncelenerek seferlerin gönüllü olarak durdurulması.
Atları Aşırı Sıcaklardan Korumak İçin Ne Yapılmalı?
Prof. Lindinger, sıcak havalarda çalışan atların sağlığı için şu stratejik önlemleri öneriyor:
- Elektrolit Desteği: Atların terle kaybettiği tuzların yerine konması için suya elektrolit çözeltisi eklenmesi hayati önem taşıyor. Sadece düz su içirmek, vücut sıvılarını seyrelterek atın daha fazla su atmasına yol açabiliyor.
- Hızlı Soğutma Tekniği: Atı soğutmanın en etkili yolu, üzerine soğuk su döküp, suyu bir sıyırıcı ile sürekli temizlemek ve ardından tekrar su dökmektir. Suyun atın tüyleri arasında hapsolup ısınmasına izin verilmemelidir.
- Isıya Alıştırma (Aklimatizasyon): Yarışma veya çalışma öncesinde, atların 3 hafta boyunca, haftada en az 5 gün, günün sıcak saatlerinde kontrollü egzersiz yaptırılarak sıcağa adapte edilmesi öneriliyor.
📝 Editör Notu: Biz Dayanamazken, Onlar Nasıl Dayansın?
Viyana sokaklarında termometrelerin sınırları zorladığı, biz insanların gölgede bile nefes almakta zorlanıp klimalı alanlara sığındığı şu günlerde, şehir merkezinde tüyler ürpertici bir vicdan sınavı veriliyor. Bizlerin şapkalarla, koruyucu kremlerle ve soğuk sularla kendini korumaya çalıştığı bu ekstrem hava şartlarında; hayvan dostlarımız, Viyana’nın o meşhur taş ve asfalt zeminleri üzerinde, adeta bir fırın etkisinin tam ortasında zorla çalıştırılmaya devam ediyor.
Üstelik bu durum sadece bir merhamet meselesi de değil; bilimsel bir gerçeklik. Araştırmaların açıkça ortaya koyduğu üzere, atlar sıcaklığı insanlardan tam 10 kat daha hızlı ve yoğun hissediyor. Bizim yürürken zorlandığımız o 50 dereceye varan sıcak asfaltta, onlar sırtlarında yüzlerce kiloluk yüklerle, trafiğin egzoz dumanı altında mesaiye zorlanıyor.
Mevcut 35 derecelik yasal sınırın hiçbir koruyuculuğu olmadığını sahada esen o sıcak rüzgar bile bize söylerken; yetkililerin ve işletmelerin sırf “turizm geliri” ve “gelenek” adı altında bu zulme göz yumması, insanlık onuruna yakışmayan bir eylemsizliktir. Bizlerin dayanamadığı bu kavurucu sıcaklara, biyolojik olarak bizden çok daha hassas olan can dostlarımızın mahkum edilmesi kabul edilemez.
Gazete olarak açıkça çağrıda bulunuyoruz: Can dostlarımızın sağlığı ve yaşam hakkı, hiçbir ticari kârın veya turistik eğlencenin malzemesi olamaz. Yetkililer bu göstermelik kuralları bir kenara bırakıp acilen somut adımlar atmalı, bu sıcaklarda fayton mesaisine tamamen son vermelidir. Çünkü hayvan hakları, sadece hava serinken hatırlanacak bir lüks değildir.
