Haksız Rekabetle Mücadele Kanunu’nda (UWG) yapılacak köklü değişikliklerle, tüketicileri yanıltıcı çevre dostu beyanları, sahte sürdürülebilirlik sertifikaları ve ürünlerin kasıtlı olarak kısa ömürlü tasarlanması yasaklanıyor.
Haber Merkezi / Viyana
Avusturya Ulusal Meclisi Ekonomi Komisyonu, tüketicilerin sürdürülebilir tüketim doğrultusunda daha bilinçli satın alma kararları verebilmesini sağlamak amacıyla Haksız Rekabetle Mücadele Kanunu’nda yapılacak kapsamlı değişiklikleri öngören yasa tasarısına yeşil ışık yaktı. Avrupa Birliği (AB) direktiflerinin ulusal hukuka uyarlanmasını hedefleyen ve Ekonomi Bakanlığı tarafından hazırlanan ilgili hükümet tasarısı, komisyonda geniş bir çoğunlukla kabul edildi.
Düzenleme kapsamında, ürünler üzerinde çevre dostu olunduğuna dair yanıltıcı iddialarda bulunulması (Greenwashing) ve malların kullanım ömrünün kasıtlı olarak sınırlandırılması gibi haksız ticari uygulamaların kesin olarak engellenmesi amaçlanıyor. Komisyondaki oylamada ÖVP, SPÖ, NEOS ve FPÖ tasarı lehine oy kullanırken; FPÖ genel kurulda ret oyu verme hakkını saklı tuttuğunu, Yeşiller ise tasarıdaki bazı maddeler nedeniyle şimdilik olumlu oy kullanmadıklarını açıkladı.
Çevre Beyanlarına ve Sürdürülebilirlik Etiketlerine Katı Kurallar
Yeni yasa tasarısına göre, sürdürülebilirlik etiketleri gelecekte yalnızca resmi makamlarca verilmişse veya onaylanmış bir sertifikasyon sistemine dayanıyorsa kullanılabilecek. Ürünlerin çevre üzerindeki etkilerine dair beyanlar, tanınmış bir çevre dostu etiketi gibi resmi kanıtlarla ilişkilendirilecek.
Gelecekteki su tüketiminin azaltılması gibi çevresel performans vaatlerinin ise kamuya açık bir uygulama planında taahhüt edilmesi zorunlu olacak. Ayrıca, değer zincirinin dışındaki sera gazı emisyonlarının dengelenmesine (karbon denkleştirme) dayanan iklim nötrlüğü iddiaları tamamen yasaklanacak.
Planlı Eskitme ve Yanıltıcı Reklamların Yasaklanması
Ürünlerin kasıtlı olarak sınırlı bir kullanım ömrüyle tasarlanması veya üretilmesi olarak bilinen “planlı eskitme” (obsolesans) uygulamalarına yönelik net yasaklar getiriliyor. Bununla birlikte, bir ürünün temel nitelikleriyle ilgisi olmayan yanıltıcı reklam iddiaları da tamamen engellenecek.
Tasarın gerekçesinde, ambalajlı bir su markasının “gluten içermediğini” iddia etmesi veya kağıt mendillerin “plastik barındırmadığını” öne sürmesi gibi alakasız pazarlama stratejilerinin artık yasal olarak cezalandırılacağı belirtildi.
Dijital Platformlarda “Tıklama Yorgunluğu” ve Haksız İhtarların Önlenmesi
Tüketicilerin internet üzerindeki finansal hizmet sözleşmelerinde korunması amacıyla, agresif ticari uygulamalara da son veriliyor. Özellikle sürekli açılan pop-up pencerelerle kullanıcıları aldıkları karardan vazgeçirmeye zorlayan ve “tıklama yorgunluğu” (click fatigue) yaratan bezdirici yöntemler açıkça yasak kapsamına alındı.
Ayrıca, ticari veya haksız kazanç amacıyla toplu olarak gönderilen yasal ihtarların (Abmahnung) önlenmesi için de yasal düzenleme yapıldı; bu tür kötü niyetli girişimlere karşı ihtiyati tedbir ve kayıp durumunda tazminat davası açılmasının önü açıldı.
Üç Yıllık Geçiş Süresi Tartışmalara Yol Açtı
Yasa tasarısında mevcut stoklar için öngörülen 3 yıllık geçiş süresi komisyonda tartışmalara neden oldu. ÖVP Milletvekili Franz Hörl, bu sürenin ekonomi dünyası için gerekli bir güvence olduğunu savunurken, FPÖ’den Michael Fürtbauer büyük miktardaki ambalaj stokları göz önüne alındığında bu sürenin çok kısa kalabileceğini öne sürdü.
Yeşiller adına konuşan Lukas Hammer ise 3 yıllık geçiş sürecinin AB hukukuna aykırı olduğuna dair uzman görüşleri bulunduğunu ve bu durumun “Greenwashing” yapan şirketleri ödüllendirmeye devam edeceğini belirterek maddenin yeniden incelenmesini talep etti. Komisyon Başkanı Tanja Graf (ÖVP) ise mevcut ürünlerin israf edilerek çöpe atılmaması için bu geçiş süresinin şart olduğunu vurguladı.
📝 Editör Notu:
Avusturya’da tüketicilerin uzun süredir mağdur olduğu iki büyük alan bulunuyordu: Garanti süresi biter bitmez kullanılmaz hale gelen elektronik cihazlar ve “doğa dostu” maskesi ardına sığınan asılsız pazarlama stratejileri. Ekonomi Komisyonu’ndan geçen bu yeni yasal düzenleme, piyasada şeffaflığı ve adaleti sağlama yolunda gecikmiş ancak devrim niteliğinde bir adımdır.
Yıllardır sistematik bir şekilde uygulanan ve tüketicileri sürekli yeni alımlara zorlayan “planlı eskitme” yöntemleri, hane halkı bütçelerinde ciddi bir gedik açarken devasa bir çevre kirliliğine de zemin hazırlıyordu. Madalyonun diğer yüzünde ise hiçbir bilimsel kritere veya resmi denetime dayanmayan, tamamen algı yönetimine dayalı asılsız beyanlarla dürüst üreticilerin pazar payı gasp ediliyordu. Haksız Rekabetle Mücadele Kanunu (UWG) çerçevesinde getirilen bu net yasaklar, sadece aldatıcı ticari taktikleri sonlandırmakla kalmayacak; aynı zamanda piyasadaki üretim ve pazarlama standartlarını daha etik, şeffaf ve gerçekten sürdürülebilir bir zemine zorlayacaktır.
