Avusturya siyasetinde “cam tavanı” kıran ilk kadın olarak tarihe geçen Grete Rehor’un bakanlık koltuğuna oturmasının üzerinden tam 60 yıl geçti. ÖVP’nin sendika kökenli efsane ismi, “Siyah Komünist” lakabıyla sadece kadınlara değil, tüm işçi sınıfına ve emeklilere altın çağını yaşattı.
Haber Merkezi / Viyana – Avusturya Halk Partisi (ÖVP), bugün tarihi bir dönüm noktasını kutluyor. 19 Nisan 1966’da yemin ederek Avusturya’nın ilk kadın federal bakanı olan Grete Rehor, siyasette kadınların “figüran” değil, “lider” olabileceğini kanıtladığı o büyük günün 60. yıl dönümünde saygıyla anılıyor. Rehor’un hayatı, fabrikadaki dokuma tezgahından bakanlık kürsüsüne uzanan muazzam bir başarı öyküsü.
Zorluklarla Geçen Gençlik: Fabrikadan Sendikaya
Grete Rehor’un başarısı tesadüf değildi. Birinci Dünya Savaşı’nda babasını kaybeden Rehor, 14 yaşında eğitimini yarıda bırakıp bir tekstil fabrikasında işçi olarak çalışmaya başladı. Ancak azmi onu orada tutmaya yetmedi; gündüz fabrikada çalışırken geceleri akşam okuluna giderek kendini geliştirdi. Henüz 19 yaşındayken Hristiyan Tekstil İşçileri Sendikası’nda aktif rol alarak hak arama mücadelesine başladı. İkinci Dünya Savaşı’nda eşini kaybedip tek başına çocuk büyütmenin zorluklarını yaşaması, onun gelecekteki “anne ve çocuk dostu” politikalarının temelini oluşturdu.
Sosyal Politikada Bir Devrimci: “Siyah Komünist”
ÖVP saflarında siyaset yapmasına rağmen, işçi hakları konusundaki tavizsiz ve radikal duruşu nedeniyle dostları ve rakipleri ona “Schwarze Kommunistin” (Siyah Komünist) lakabını takmıştı. 1966-1970 yılları arasındaki bakanlık dönemi, Avusturya’nın sosyal devlet kimliğinin en çok güçlendiği dönemlerden biri oldu:
- Bütçe Patlaması: Sosyal işler bütçesini görev süresi boyunca tam %66 oranında artırarak bir rekora imza attı.
- Emekli Refahı: Emekli maaşlarında reel olarak %22’lik dev bir artış sağlayarak, yaşlıların yoksulluk riskini minimize etti.
- İş Piyasası Reformu: Bugün bile Avusturya iş gücü piyasasının temelini oluşturan “İş Piyasasını Teşvik Yasası” (Arbeitsmarktförderungsgesetz) onun vizyonuyla hayata geçti.
- Kadın Hakları Departmanı: Sosyal politikada sadece kadınların sorunlarıyla ilgilenecek bir birimi bakanlık bünyesinde kuran ilk isim oldu.
Meclisteki Cesur Ses: “Kadınların Da Sabrı Var!”
Rehor, sadece yasalarla değil, söylemleriyle de erkek egemen parlamentoyu sarstı. Bir oturumda kürsüden erkek vekillere hitaben; “Kadınların da sabrının bir sınırı vardır. Eğer biz kadınlar için özel yasalar çıkarılacaksa, biz erkeklerle tamamen eşit muamele görmek istiyoruz” diyerek toplumsal cinsiyet eşitliği savaşını başlattı. Onun döneminde tekstil sektöründeki kadın işçilerin maaşlarının iyileştirilmesi için verdiği mücadele, bugün hala sendikal çevrelerde anlatılmaktadır.
ÖVP’den Tarihi Vefa Mesajları
Bu tarihi yıl dönümü vesilesiyle ÖVP kurmaylarından anlamlı açıklamalar geldi:
- Nico Marchetti (ÖVP Genel Sekreteri): “Grete Rehor, partimizin her zaman toplumun tüm kesimlerini kucaklayan geniş bir yapı olduğunun en büyük kanıtıdır. 60 yıl önce bir kadını en kritik bakanlığa getirmek, ÖVP’nin fırsat eşitliğine olan köklü bağlılığının ifadesidir.”
- Juliane Bogner-Strauß (ÖVP Kadın Kolları Başkanı): “Grete Rehor bir kapı açtı ve o kapıdan bugün binlerce kadın gururla yürüyor. Onun cesareti, bugün belediyelerden parlamentoya kadar her yerde siyaset yapan kadınların ilham kaynağıdır.”
🔍 Haberin Arka Planı: 26 Ekim Tatilini Ona Borçluyuz!
Pek çok kişi bilmez ama Avusturya’nın milli bayramı olan 26 Ekim’in “ücretli resmi tatil” olarak yasallaşmasını sağlayan kişi de Grete Rehor’dur. 1967 yılında çıkardığı yasayla, bu günün işçiler için kesintisiz bir hak olmasını sağlamıştır. Viyana’da bugün Parlamento’nun hemen yanındaki parkın adı, bu büyük kadına bir vefa borcu olarak “Grete-Rehor-Park” olarak adlandırılmıştır.
📝 Editör Notu: Bir İşçinin ve Kadının Zaferi!
“Siyaset bazen sadece rakamlardan ibaret değildir; bir duruş, bir inat ve bir adalet arayışıdır. Grete Rehor, Avusturya tarihine sadece ‘ilk kadın bakan’ olarak geçmedi; o, fabrikadaki dokuma tezgahından gelen emeğin sesini meclis kürsüsüne taşıyan bir devrimciydi.
Onun döneminde sosyal bütçede yapılan o muazzam artışlar veya emekli maaşlarına gelen tarihi zamlar tesadüf değildi. O, hayatın zorluklarını bizzat yaşamış, savaşın ortasında dul kalmış ve emeğin ne demek olduğunu fabrikanın tozunda öğrenmiş bir kadındı. Erkek egemen bir siyaset dünyasında ‘kadınların da bir sabrı var’ diyerek masaya yumruğunu vuran Rehor, bugün kullandığımız pek çok temel hakkın sessiz ama güçlü mimarıdır.
Bizim için Grete Rehor; kimliklerin ötesinde, hak savunuculuğunun en saf halidir. Bir kadının azmiyle neleri değiştirebileceğinin, bir işçinin sesiyle koca bir sosyal devleti nasıl inşa edebileceğinin en somut kanıtıdır. Onun mirası, bugün hala hakkını arayan her kadının ve emeğinin peşindeki her işçinin mücadelesinde yaşamaya devam ediyor. Saygıyla anıyoruz.”
