Avusturya’da hava sıcaklıklarının 36,6 dereceye ulaşarak rekor seviyeleri gördüğü ve başkent Viyana’da “tropikal gecelerin” yaşandığı şu günlerde, Avrupa kıtası genelinde etkili olan aşırı sıcak hava dalgası alarm seviyelerini yükseltti. Kıta genelinde sıcaklıkların 40 dereceyi aşması, halk sağlığını, günlük yaşamı ve altyapı sistemlerini ciddi şekilde tehdit ediyor.
Haber Merkezi / Viyana
Avusturya, hafta boyunca mevsim normallerinin oldukça üzerinde seyreden ve 37 dereceye kadar yükselmesi öngörülen sıcaklıklarla mücadele ediyor. Avusturya Meteoroloji Enstitüsü verilerine göre, 20 Haziran’da ölçülen 36 derece, yılın şimdiye kadarki en yüksek sıcaklığı olarak kayıtlara geçerken; ülkenin doğusunda yer alan Bad Deutsch-Altenburg bölgesinde bu değer 36,6 dereceye ulaştı ve Avusturya’nın en yüksek sıcaklığı olarak kaydedildi. Başkent Viyana’da ise gece saatlerinde termometrelerin 20 derecenin altına düşmemesi, “tropikal geceler” olarak adlandırılan meteorolojik koşulları beraberinde getirdi. İklim uzmanları, yaşam standartlarını doğrudan etkileyen bu sıcak hava dalgasının Avusturya genelinde bir süre daha etkisini sürdüreceğini belirtiyor. Avusturya’daki bu kritik tablo, aslında tüm Avrupa’yı etkisi altına alan ve ay sonuna kadar sürmesi beklendiğini gösteren geniş çaplı bir meteorolojik krizin merkezinde yer alıyor.
İspanya ve Fransa’da Kırmızı Alarm ve Can Kayıpları
Yüksek basınç koridorunun kıtadaki en ağır etkileri İber Yarımadası ve Fransa hattında gözlemleniyor. İspanya Meteoroloji Enstitüsü (AEMET), 20 Haziran tarihi itibarıyla başlayan mevcut sıcak hava dalgasının 25 Haziran’a kadar etkisini sürdüreceği yönünde bir projeksiyon yayımladı. Ülkenin güneybatısındaki Kanarya Adaları ile güneydoğusunda kalan Murcia bölgesi dışındaki 15 idari alanda, Sivil Koruma ekiplerinin koordinesinde kırmızı ve turuncu teyakkuz seviyelerine geçildi. Kurumun tahmin raporlarında, Endülüs eyaletinde termometrelerin 42 dereceyi bulacağı, diğer eyaletlerde ise genel seyrin 38-41 derece bandında kalacağı belirtiliyor. Kronikleşen sıcaklar neticesinde 21 Haziran Pazar günü Katalonya’da 55, Bask bölgesinde ise 25 vatandaş fenalık geçirerek acil sağlık ekiplerinin müdahalesine ihtiyaç duydu. Diğer taraftan, İspanya ile Suudi Arabistan arasında 21 Haziran günü oynanan Dünya Kupası müsabakası için kent meydanlarına yerleştirilen dev ekranlar, aşırı ısınma kaynaklı riskler sebebiyle alanlardan kaldırıldı. Sıcaklığın tetiklediği bazı yerel yangınlar çıksa da bunlar geniş ölçekli afet boyutuna ulaşmadı.
Fransa cenahında ise yaklaşık 10 gündür kırılması zor sıcaklık değerleri ölçülüyor; bu doğrultuda 49 vilayette kırmızı, 40 vilayette ise turuncu kodlu alarm protokolü uygulanıyor. Bfmtv‘nin paylaştığı resmi verilere göre, Fransız halkı 21 Haziran gecesini ortalama 21,4 derece ile son 7 yılın en sıcak gece periyodu olarak geride bıraktı. Bugün Bordeaux kentinde 43 derece sınırının test edilmesi beklenirken, aşırı iklim koşulları nedeniyle 845 okulda ders başı yapılmadı ve eğitim faaliyetleri askıya alındı. Benzer şekilde, üniversitelerin yüz yüze planlanan sözlü mülakat ve sınav oturumları bazı şehirlerde ileri bir takvime kaydırıldı. Sürecin insani bilançosu da ağırlaşmaya devam ediyor; hafta sonundan bu yana serinleme amacıyla gölet ve nehirlere giren, 2’si çocuk olmak üzere toplam 13 kişi boğularak yaşamını yitirdi. Cher bölgesindeki Touchay kasabasında dün öğle saatlerinde başlayan yangını kontrol altına alma çalışmaları sürerken, yaklaşık 25 hektarlık tarım arazisinin küle döndüğü olayda 3 itfaiye görevlisi hafif şekilde yaralandı.
Pascal Bernardon, Unsplash
İtalya’yı “Cerberus” Vurdu: Altyapı ve Sağlık Alarmda
Akdeniz havzasında ise İtalya, meteoroloji literatüründe “Cerberus” olarak isimlendirilen Afrika kökenli bir sıcak hava kütlesinin tazyiki altında. Uzmanlar, bu dalga nedeniyle sıcaklıkların mevsim normallerinin 8 ila 10 derece üzerine tırmanarak ortalama 40 derece seviyesine yerleştiği bilgisini veriyor. İtalya Sağlık Bakanlığı, yayınladığı 3 günlük risk bültenleriyle en yüksek tehlikeyi ifade eden “kırmızı” kategorideki şehirlerin listesini sürekli güncelliyor. Dün 8 şehirle sınırlı olan kırmızı kodlu saha; bugün başkent Roma başta olmak üzere Bologna, Bolzano, Brescia, Floransa, Frosinone, Milano, Perugia, Pescara, Rieti, Torino ve Verona’nın katılımıyla 12 merkeze genişletildi. Yarın listeye Ancona, Venedik ve Viterbo eklenerek sayı 15’e, 24 Haziran Çarşamba günü ise Latina’nın dahil edilmesiyle 16’ya yükselecek.
Mevcut atmosferik baskının ilerleyen günlerde ani tropikal hava geçişlerine, dolayısıyla yerel gök gürültülü sağanaklara yol açabileceği uyarısı yapıldı. Roma, Milano ve Floransa gibi yoğun turist çeken tarihi merkezlerde ziyaretçilerin şemsiye ve taşınabilir küçük el vantilatörleriyle korunduğu, içme suyu çeşmelerinde uzun kuyruklar oluştuğu gözlemleniyor. Kırmızı alarm listesindeki Torino’da ise hafta sonu boyunca tavan yapan klima kullanımı enerji hatlarına aşırı yük bindirdi ve bu durum altyapıda kısmi kesintiler ile teknik arızaları beraberinde getirdi. Sağlık Bakanlığı, hayati tehlikelerin önüne geçebilmek adına 11.00 ile 18.00 saatleri arasında mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmaması gerektiği yönündeki uyarısını resmi kanallarından düzenli olarak deklare ediyor.
Orta ve Kuzey Avrupa’da “Isı Kubbesi” Etkisi
Texco Kwok, Unsplash
Belçika Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (IRM) tarafından yapılan değerlendirmeler, ülkenin 2020 yılının Ağustos ayının ilk yarısında görülen ekstrem süreçten sonraki en sıcak haftasını deneyimlediğini gösteriyor. Meteorolojik tahminlere göre, hafta boyunca hava sıcaklıkları sahil şeridinde 25, iç ve orta kesimlerde 32, Fransa sınırına yakın güney bölgelerde ise 34 derece sınırına kadar dayanacak. IRM bünyesinde görev yapan meteorolog David Dehenauw, 2020 verilerini de aşacak bir tablonun yaklaştığını, sıcaklıkların ardışık 4 veya 5 gün boyunca 35-36 derece bandının üzerinde kalacağını ifade etti. Belçika’nın; Fransa, İspanya ve kıtanın büyük bölümünü bloke eden durağan bir yüksek basınç sistemi, yani “ısı kubbesi” (heat dome) esareti altında olduğunu belirten Dehenauw, 1990 yılı öncesinde senede en fazla bir kez rastlanan bu tür dalgaların günümüzde yılda 1 ya da 2 defa yaşanmasını iklim değişikliğinin somut bir kanıtı olarak yorumluyor.
Birleşik Krallık cephesinde de durum farksız; İngiltere Meteoroloji Ofisi (Met Office), Londra merkez olmak üzere ülkenin güney, doğu ve batı Midlands bölgeleri ile Galler genelinde kırmızı alarm protokolünü devreye soktu. Çarşamba ve perşembe günleri yoğunlaşması beklenen bu hava dalgasında sıcaklıkların 37 derece eşiğini aşacağı, yer yer 38-40 derece aralığının test edileceği öngörülüyor. Yüksek nem oranının da eşlik edeceği bu tablonun kamu sağlığı üzerindeki riskleri artıracağına dikkat çeken Met Office, nadir görülen bu ekstrem koşullarla mücadele için her türlü idari tedbirin alınmasını önerdi. Ülkede geçtiğimiz ay da benzer bir dalga yaşanmış ve yerel düzeyde 35 derecenin üzeri görülmüştü.
İsviçre Federal Meteoroloji ve Klimatoloji Dairesi (MeteoSwiss), 17 Haziran’dan bu yana etkisini sürdüren hava dalgası sebebiyle ovalık araziler için 3. kademe, ülkenin kuzeybatı koridoru için ise 4. kademe uyarı durumunun geçerli olduğunu duyurdu. Alp dağlarının kuzey eteklerindeki uyarıların süresi 27 Haziran Cumartesi gününe, güney bölgelerdekiler ise 28 Haziran Pazar gününe kadar esnetildi. Orta ve Güney Avrupa üzerinde konumlanan devasa bir antisiklonun Alp bölgesindeki hava karakterini doğrudan şekillendirdiği belirtilirken, maksimum sıcaklıkların 34 dereceyi aştığı, göl havzaları ve Ticino bölgesi dışındaki alanlarda ise gece sıcaklıklarının şimdilik 20 derecenin altında kaldığı bildirildi. Almanya’da ise Meteoroloji Dairesi (DWD), batı ve güneybatı hattında dengelerin değiştiğini, Yukarı Ren bölgesinde yer yer 38 derecenin ölçüldüğünü duyurdu. Yoğun UV radyasyonu riskine karşı halk uyarılırken; Kuzey Ren-Vestfalya, Rheinland-Pfalz, Hessen ve Baden-Württemberg eyaletlerinde 35 dereceyi aşan ve “çöl günü” olarak tanımlanan gün sayısı artıyor. Metropollerde geceleri termometrelerin 20 derecenin altına inmemesiyle oluşan “tropikal gece” şartları, hassas gruptaki bireyler için risk barındırıyor. Sağlık otoriteleri sıvı tüketiminin artırılması ve ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılması yönünde tavsiyeler yayınladı. Atmosferde biriken yüksek enerji yükü nedeniyle hafta sonuna doğru şiddetli gök gürültülü sağanak, dolu ve fırtına senaryoları masada olsa da, uzmanlar bu lokal yağışların sıcak hava dalgasını tamamen bitirmeyeceğini, kalıcı rahatlamanın ancak önümüzdeki hafta itibarıyla yaşanabileceğini vurguluyor. Danimarka’da ise mevcut durumda 23-27 derece arasında seyreden istatistiklerin, cuma günü 30 dereceye fırlamasıyla kıtayı sarsan bu dalgaya tamamen eklemleneceği aktarıldı.
Balkanlar’da Sarı ve Turuncu Alarm
Batı ve Orta Avrupa’da gözlenen bu bunaltıcı atmosferik hat, Balkan coğrafyasında da senaryoyu aynılaştırıyor. Bosna Hersek Federasyonu Hidrometeoroloji Enstitüsü, ülke genelinde yoğun güneşli bir havanın baskın olacağını, güney eyaletlerde sıcaklığın 38 dereceye ulaşacağını duyurarak halkı uyardı. Başkent Saraybosna dahil bazı lokasyonlarda ise öğleden sonraları ani lokal sağanak geçişleri bekleniyor.
Sırbistan Hidrometeoroloji Kurumu, başkent Belgrad’ı da kapsayacak şekilde birçok idari bölge için turuncu kodlu alarm verirken, özellikle kronik hastaların ve yaşlı nüfusun kritik saatlerde sokağa çıkmamasını önerdi. Hırvatistan’da Devlet Hidrometeoroloji Enstitüsü topraklarının büyük bölümünü turuncu ve sarı alarm fazına geçirirken, Hırvat Kızılhaçı vatandaşların 10.00 ile 17.00 saatleri arasında açık alanlardan uzak durmasını talep etti. Slovenya Çevre Ajansı, yaz döneminin ilk organize sıcak hava dalgasının perşembe günü itibarıyla tırmanışa geçerek önümüzdeki haftanın ortasına kadar masada kalacağını bildirdi. Ulusal Halk Sağlığı Enstitüsü ise yaşlılar, çocuklar ve hastalar için koruyucu önlem çağrıları yaptı. Karadağ’da Hidrometeoroloji ve Sismoloji Enstitüsü, ülkenin güney ve kuzey şeritleri adına turuncu, iç kesimler adına sarı alarm vererek sahil şeridindeki yerel yönetimleri uyardı. Son olarak Bulgaristan’da da sıcaklık tırmanışının cuma günü itibarıyla start alacağı ve hafta sonu genelinde sıcaklıkların 33 derece seviyesine ulaşacağı öngörülüyor.
📝Editör Notu:
Avusturya’da Gazetesi olarak, Avrupa genelinde ve özellikle can damarımız Viyana’da tanıklık ettiğimiz bu ekstrem meteorolojik dalgaları sadece geçici bir “yaz sıcaklığı” olarak görmüyoruz. İklim uzmanlarının da dikkat çektiği üzere, “tropikal geceler” ve ardı ardına kırılan sıcaklık rekorları, küresel iklim krizinin artık günlük yaşamımızın bir parçası haline geldiğinin en somut kanıtıdır. Altyapı sistemlerinden halk sağlığına kadar her alanı tehdit eden bu yeni normalde; başta yaşlılarımız, çocuklarımız ve dışarıdaki can dostlarımız olmak üzere risk altındaki tüm kırılgan gruplara karşı daha duyarlı olmamız gerektiğine inanıyoruz. Okurlarımızı resmi makamların uyarılarını dikkate almaya ve bu zorlu günleri toplumsal bir dayanışma bilinciyle atlatmaya davet ediyoruz. Serin ve sağlıklı günler dileriz.
