Amnesty International ve Avusturya Engelliler Konseyi, sosyal yardım reformu kapsamında hükümete seslendi: Engelli bireylerin sosyal yardıma erişmek için ebeveynlerine dava açma zorunluluğuna son verilmesini ve yoksulluğu önleyecek insan haklarına uygun, tek tip bir düzenlemenin hayata geçirilmesini talep ediyorlar.
Haber Merkezi / Viyana
Avusturya’da devam eden Sosyal Yardım Reformu (Sozialhilfe-Reform) müzakereleri kapsamında Amnesty International Avusturya ve Avusturya Engelliler Konseyi (Österreichischer Behindertenrat), hükümete yönelik ortak bir bildiri yayınlayarak sert uyarılarda bulundu. Kuruluşlar, reformun engelli bireyler için bir kötüleşmeye yol açmaması gerektiğini belirterek, yoksulluğa karşı dayanıklı ve insan haklarına uygun bir düzenleme talep ediyor.
Yoksulluk Riski Beşte Biri Aştı
Statistik Austria’nın verilerine göre, Avusturya’da yaşayan engelli bireylerin beşte birinden fazlası halihazırda yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında bulunuyor. Amnesty International ve Engelliler Konseyi, bu durumun bir devlet ödevi olarak acilen iyileştirilmesi gerektiğini vurguluyor.
“Ebeveynlere Dava Açma” Skandalına Son Çağrısı
Mevcut sistemdeki en büyük hak ihlallerinden biri olarak, “kendi geçimini sağlayamaz” (selbsterhaltungsunfähig) olarak sınıflandırılan engelli bireylerin durumuna dikkat çekildi. Bu bireyler, reşit olmalarına rağmen sosyal yardıma erişebilmek için genellikle önce kendi anne ve babalarına karşı nafaka davası açmak zorunda bırakılıyor. Bu durum, yetişkin engelliler ile ebeveynleri arasında zoraki bir bağımlılık dinamiği yaratırken, yoksulluğun aile içinde kökleşmesine neden oluyor.
Amnesty International Avusturya Sosyal Adalet Uzmanı Ronya Alev konuya ilişkin şunları söyledi:
“Tüm insanlar, mümkün olduğunca kendi kaderini tayin edebileceği bir yaşam sürme şansına sahip olmalıdır. Engelli bireylerin kendi ebeveynlerini nafaka için dava etmek zorunda kalması bu durumu imkansız kılıyor. Mevcut tablo insan hakları açısından son derece sorunludur. Hükümet koalisyonu şimdi sosyal yardımı insan haklarına uygun şekilde yeniden tasarlama fırsatına sahiptir ve bu şansı mutlaka kullanmalıdır!”
Sosyal Güvenlikte Asgari Standart Talebi
Amnesty International Avusturya, sosyal yardımın yeniden yapılandırılması kapsamında asgari standartların geri getirilmesini istiyor. Organizasyon ayrıca, en son sosyal güvenlik ağının en iyi şekilde tasarlanabilmesi için uzmanların ve bizzat bu durumdan etkilenen engelli bireylerin müzakerelere geniş çaplı dahil edilmesini tavsiye ediyor.
Engelliler Konseyi: “Eşit ve Armutfest Düzenleme Şart”
Avusturya Engelliler Konseyi Başkan Yardımcısı Manuela Lanzinger, mevcut yoksulluk riskine vurgu yaparak şu ifadeleri kullandı:
“Birçok engelli birey şu an yüksek yoksulluk riskiyle yaşıyor. Bir sosyal yardım reformunda bu durum daha da kötüleşmemeli; aksine engelli bireylerin sosyal güvencesi, Avusturya genelinde tek tip ve yoksulluğa karşı dayanıklı (armutsfest) bir düzenleme ile nihayet garanti altına alınmalıdır.”
Konsey, Avusturya’nın BM Engelli Hakları Sözleşmesi (UN-BRK) kapsamındaki yükümlülüklerini hatırlattı. Sözleşmenin 28. maddesi, Avusturya’yı engelliler için uygun bir yaşam standardı ve sosyal koruma sağlamakla, yoksulluğa karşı etkili önlemler almakla yükümlü kılıyor.
Reform İçin Somut Çözüm Önerileri
Avusturya Engelliler Konseyi, hedeflere ulaşmak için şu net talepleri sıraladı:
- Ayrı İhtiyaç Topluluğu: Reşit engelli bireyler, başkalarıyla aynı evde yaşasalar bile ekonomik olarak “kendi başlarına bir ihtiyaç topluluğu” olarak kabul edilmelidir.
- Nafaka Zorunluluğuna İstisna: 25 yaşından büyük engelli bireyler, ailelerinden nafaka talep etme zorunluluğundan muaf tutulmalıdır.
- Varlık Muafiyeti: Sosyal yardıma erişim için gereken varlık muafiyet sınırı (Vermögensfreibetrag) artırılmalıdır.
- Yardımların Kesilmemesi: Artırılmış aile yardımı (erhöhte Familienbeihilfe) ve engelliliğe bağlı ek ihtiyaçları karşılayan diğer nakdi veya ayni yardımlar sosyal yardımdan mahsup edilmemelidir.
- Ek Ödenek Artışı: Engellilere yönelik sosyal yardım ek ödemeleri (Zuschlag), ihtiyaca uygun şekilde yükseltilmelidir.
Ortak Sonuç Bildirisi
Her iki kurumun ortak açıklamasında devletin asli görevi hatırlatıldı: “Bir engellilik durumu, aynı zamanda yoksulluk içinde bir yaşam anlamına gelmemelidir. Yoksulluğu hafifletmek ve engelli bireylerin kendi kararlarını verebildiği bir yaşam sürmelerini sağlamak devletin temel görevidir.”
📝 Editör Notu: Sosyal Devletin “Onur” Sınavı
Avusturya gibi sosyal güvenlik sistemiyle dünyaya örnek teşkil eden bir ülkede, engelli bir bireyin en temel geçim desteğine ulaşabilmesi için kendi ailesini mahkemeye vermek zorunda bırakılması, modern hukuk devleti ilkeleriyle bağdaşmayan bir paradokstur. Bu “nafaka davası” zorunluluğu, sadece bir bürokratik engel değil; bireyi kendi hayatı üzerinde söz sahibi olmaktan alıkoyan bir “bağımlılık sarmalıdır.”
Amnesty International ve Engelliler Konseyi’nin haklı çıkışında vurguladığı gibi; engellilik bir yoksulluk nedeni, sosyal yardım ise bir lütuf değildir. Sosyal yardım, toplumun her ferdinin, özellikle de dezavantajlı grupların, kimseye muhtaç kalmadan, onuruyla ve bağımsız bir şekilde yaşamasını garanti altına alan bir haktır. Hükümetin masadaki bu reformu, sadece rakamları değil, insan onurunu merkeze alarak “yoksulluğa dayanıklı” (armutsfest) bir hale getirmesi, Avusturya sosyal devletinin samimiyet sınavı olacaktır.
Unutulmamalıdır ki; bir toplumun gelişmişlik düzeyi, en güçlülerine değil, en kırılgan üyelerine sağladığı haklarla ölçülür.
