Viyana’nın Görsel Hafızası MAK’ta: Barok Meleklerden Radikal Protestolara 75 Yıl
Viyana’nın en büyük dehaları bile şehre göz deviriyorsa, orada mutlaka görülmesi gereken bir hikaye vardır. MAK, Viyana Festivali’nin 75. yılında, Savaş sonrası yıkıntılardan yükselen Barok figürlerden, günümüzün yakılan protest afişlerine ve Mozart’ın ironik bakışına uzanan dev bir afiş arşiviyle şehrin kolektif hafızasına ayna tutuyor.
Haber Merkezi/Viyana
Viyana Uygulamalı Sanatlar Müzesi (MAK), şehrin kültürel kimliğinin en güçlü yansımalarından biri olan Viyana Festivali’nin (Wiener Festwochen) 75. yılını, tarihe ışık tutan dev bir sergiyle kutluyor. “HYPE UND HOCHKULTUR. 75 Jahre Wiener Festwochen in Plakaten” başlıklı sergi, 22 Nisan – 20 Eylül 2026 tarihleri arasında MAK Plakat Forum’da ziyaretçilerini ağırlayacak.
Bini Aşkın Afişten Seçilen 80 Sembol Eser
Viyana Belediyesi Kütüphanesi (Wienbibliothek im Rathaus) iş birliğiyle hazırlanan sergi, kütüphane arşivindeki binin üzerindeki afiş arasından titizlikle seçilen yaklaşık 80 ikonik kampanyayı bir araya getiriyor. Sergi, sadece bir festivalin tanıtım kronolojisini değil; savaş sonrası Viyana’nın kültürel uyanışından, günümüzün radikal sanat tartışmalarına uzanan toplumsal bir “psikogram” sunuyor.
Barok Geçmişten Modern Metropole: İlk Adımlar
Festivalin 1951 yılındaki ilk afişi, ünlü sanatçı Victor Theodor Slama tarafından tasarlandığında, o günün standartları için bile oldukça muhafazakâr kabul edilmişti.
- Putto Sembolizmi: Şehir silüetinin önünde duran barok bir “melek” (Putto) figürü, Nazi döneminin ideolojik yıkımının ardından güven, süreklilik ve “eski, görkemli Viyana” imajını yeniden inşa etmeyi amaçlıyordu.
- Kültürel Rehabilitasyon: Bu görsel dil, işgal altındaki Viyana’yı yeniden bir dünya kültür metropolü olarak konumlama arzusunun bir dışa vurumuydu.
İkonik “W” Logosunun Doğuşu
Serginin en önemli parçalarından biri, 1954 yılında Otto Liewehr tarafından tasarlanan rot-weiß-rot (kırmızı-beyaz-kırmızı) “Festwochen-W” logosu. Yedi on yıldır festivalin görsel çıpası ve kimlik bağı olan bu tasarımın orijinal taslakları, sergi kapsamında ilk kez halka açılıyor.
On yıllar boyunca Walter Hofmann, Hans Fabigan, Hermann Kosel ve Georg Schmid gibi ödüllü grafik tasarımcıların çalışmaları, Viyana sokaklarını bir estetik eğitim alanına dönüştürdü.
Toplumsal Bellek: Arena İşgali ve Falco
Sergi, afişleri sadece sanatsal objeler olarak değil, toplumsal kırılma noktalarının şahitleri olarak ele alıyor:
- Arena (1976): Şehrin sosyo-politik iklimini değiştiren Arena işgali afişlerde kendine yer buluyor.
- Pop Kültür: 1985 yılının efsanevi Falco açılış konseri gibi, Viyana’nın kolektif hafızasına kazınmış anlar sergide yeniden canlanıyor.
Büyük Kırılma: Provokasyonun Keşfi
2000’li yılların başında, Demner, Merlicek & Bergmann ajansı ve Luc Bondy intisabı ile dekoratif gelenek yerini provokasyona bıraktı.
- Eleştirinin Sanata Dönüşümü (2001): “Kültür ulusuna yakışmaz!” veya “Zevk proleterleri!” gibi kızgın izleyici mektuplarından alınan alıntılar afişlerin ana teması oldu. Bu hamleyle afişler, sadece birer duyuru aracı olmaktan çıkıp, kamusal bir tartışma alanı haline geldi.
- İronik Mozart (2006): Mozart Yılı’nda, Mozart ve Freud’un gözlerini devirdiği afişler, Viyana’nın kendi “geni kültü” ile dalga geçebildiği ikonik tasarımlar olarak tarihe geçti.
Günümüz: Özgür Viyana Cumhuriyeti ve Siyasi Aktivizm
Günümüzde, özellikle Milo Rau yönetimindeki festivalde, afişler birer siyasi bildiriye dönüştü.
- 2025 Olayları: Studio Sirene ve fotoğrafçı Anna Breit tarafından tasarlanan; eşcinsel çiftleri veya hamile kadınları tasvir eden afişlerin Schwarzenbergplatz’da saldırıya uğraması ve yakılması, afişin hala sokağı hareketlendirme gücüne sahip olduğunu kanıtladı.
- Mahnwache der Liebe: Bu saldırılara karşı düzenlenen “Sevgi Nöbeti”, serginin güncel ve politik gücünü vurguluyor.
Ziyaret ve Sergi Detayları
- Açılış: 21 Nisan 2026, Saat 19:00 (Giriş Ücretsiz).
- Konum: MAK Plakat Forum, Stubenring 5, 1010 Viyana.
- Ziyaret Saatleri: Salı 10:00–21:00; Çarşamba-Pazar 10:00–18:00.
- Giriş Ücreti: 19 € (Online: 18 €). Her Salı 18:00-21:00 arası indirimli 9,50 €. 19 yaş altı ücretsiz.
- Özel Yayın: Sergiyle eş zamanlı olarak, Viyana Kütüphanesi ve Festival yönetimi tarafından hazırlanan “wiener hefte — Nr. 5” yayını MAK ve kütüphaneden temin edilebilir. Ayrıca festivalin tüm arşivi ilk kez dijital olarak erişime açıldı.
📝 Editör Notu: Bir Kağıttan Fazlası
Bu sergi, Viyana’nın 75 yıllık “ruh halini” okumak için eşsiz bir fırsat. Savaş sonrasının ürkek “meleklerinden”, bugünün barikatları yıkan radikal tasarımlarına kadar her afiş, aslında Viyana halkının o günkü korkularını, neşesini ve hayallerini barındırıyor. MAK, bu bini aşkın parçalık hazineyi dijitalleştirerek sadece geçmişi korumakla kalmıyor, aynı zamanda geleceğin sanat tartışmalarına da zemin hazırlıyor.
